fredag 18. mars 2022

Milano - San Remo, føromtale

 Da er det alvor.
Fram til nå har dei fleste sykkelritt hatt preg av førebuingar til det som skal komme.


Og nå, endelig, er vi der; Den finaste tida på heile sykkelåret!
Fra kommande laurdag og ut til slutten av april vil vi sjå fire av dei fem såkalla "Monument" innan sykkelsporten, samt ei rekkje andre store eindagsritt utspele seg.
Dette er den heilt særeigne tida av sesongen som vert kalla "klassikersesongen", om enn vi har fine og krevande eindagsritt utpå hausten også.

Eg kjem til å skrive nokre ord om dei ritta som eg finn mest interessante, da eg har fulgt med på desse i mange år nå, og for meg representerer dei altså årets sykkelhøgdepunkt.

Fk. lørdag brakar det laust med Italias største eindagsritt, Milano - San Remo. Første gang køyrt i 1907, og sidan den gang har det blitt arrangert kvart år, med unntak av krigsåra 1916, 1944 og 1945.
Rittet har beholdt sin tradisjon i mange år nå, med nokre spede forsøk på avvik her og der, som no ser ut til å være lagt bort for mange år framover.
Det betyr at rittet faktisk starter i Milano og sluttar i kystbyen San Remo, ikkje så langt fra grensa til Frankrike. 
Milano - San Remo vert ofte omtalt som det "lettaste" av dei fem monument å gjennomføre, men det er iallfall det desidert verste å tippe utfallet av, og kanskje det vanskligaste å vinne. Opp gjennom åra har vi sett vinnarar fra eit vidt spekter av ryttertypar. Berre dei siste ti-femten åra har vi fått vinnarar som er typisk Grand Tour-syklistar (Nibali), Ardennerspesialist (Alaphilippe), tempospesialistar (Cancellara. Ok, han var mykje meir enn det.), klassikarspesialistar (Kristoff), og sjølvsagt nokre høgst overraskande (Ciolek).

For kva er det som kjenneteikner Milano - San Remo samanlikna med dei fire andre store eindagsritta?
Ja, distansen sjølvsagt. Dette er årets lengste ritt, i år på heile 293 km, og med den nøytrale sona så bikker syklistane 300 km. før dei er framme på Via Roma sju timar seinare.
Det spesielle med desse 300 km, er at det er så uforutsigbart! Det er heilt i det blå kven som kan vinne, heilt fram til den siste spurten, ja faktisk dei aller siste metrane. Iallfall har det vore slik i mange år nå, for det er slutt på den tid at eit utbrot kan holde heilt heim. Eksempelvis leda ein Mobilvetta-syklist med over 30 minuttar i 2000 var det vel. Men han kom ikkje til mål da feltet galopperte forbi han....

Det beste ein kan håpe på er at nokon klarer å stikke av på den siste stigninga, Poggio, for så å holde heilt inn til mål, ca. 5,5 km. fra toppen. 

Litt om traseen: Dei første 14 mila er bortimot heilt flate. Desse mila er der berre for å transportere syklistane ned mot Middelhavskysten, men først skal dei over ein stigning, Passo del Turchino, før det går ganske så bratt ned att til havet. Dei siste 13-14 mila går altså langs Middelhavet, og farten blir berre høgare og høgare. "Morgenbruddet", betsåande av dei mindre italienske laga, vil nå byrje å sprekke opp, og feltet blir gradvis mindre, spesielt når dei skal over dei tre stigningane Capo Mele, Capo Cervo og Capo Berta. Dette er små stigningar, men med over 200 km. i beina, så merkes det godt.
Det bit enda meir i slitne bein når stigninga over Cipressa skal forserast. Denne kjem med berre tre mil att til mål, og er ikkje den mest krevande stigninga på planeten med sine dryge fem km. og eit snitt på 4,1%. Men etter 27 mil, og i eit aldeles avsindig tempo, så er det ille nok. Her vil laga uten ein tøff spurtar, satse på å riste av seg dei tunge spurtspesialistane.

Det same gjeld også rittets aller siste stigning, Poggio, der syklistane når toppen  berre dryge fem km. fra mål. Ein i utgangspunktet ganske så grei stigning på knappe fire km. og beskjeden snittstigning på 3,8.
Dette er ein bakke som einkvar normalt trena person glatt kan sykle opp. Men eg kan garantere at den farten som desse syklistane har, etter 28 mil, dei hadde INGEN av oss vanlig dødelige følgt mange meter. Rekorden for både Poggio og Cipressa er forresten fra midt på 1990-talet, og vi veit alle kva som var årsaka til det....

Fra toppen av Poggio er det ein svært teknisk nedkøyring til San Remo by, der ryttarane har 2,2 km. til mål, når dei er nede på flat veg att. Og her blir det eit fascinerande skue av utbrytarar og dei få hjelperyttarane som måtte være igjen, som vil ha ein samla spurt for kapteinane sine.

Vi veit aldri korleis dette kan gå. Eit utbrot kan holde inn, vi kan få to, tre eller fire mann, eller vi kan få den heilt siste krampetrekninga, berre tohundre meter før mål der ein einsleg ryttar held inn. 


Lørdag er det meldt ein del vind, av typen "Med" og det tyder igjen på stor fart. Kan det være eit håp om at dei klarer ein ny snittrekord???

Så, kven vinn?
Vi har med fem nordmenn, sålangt iallfall iflg. startlistene. Det er Leknessund på DSM, Markus Hoelgaard på Trek, Boasson Hagen på Total Energie, og Bystrøm og Kristoff på Intermache.
Av desse er det kun Kristoff som vi kan forvente i toppen. Boasson har rett nok eit par topp-ti plasseringar i Milano - San Remo fra gamle dagar, men det byrjar å bli ei stund sidan nå. 
Dei tre øvrige får være hjelperyttar, om enn eit lite utropstegn ved Bystrøm da. KAAAAANSKJE han kan få ein sjanse sjølv, ifall eit brot går på Poggio???


Vinnar blir uansett Caleb Ewen. trur eg. 


Så da får vi sjå da, om det mest uforutsigbare av alle sykkelritt viser seg å være det i år også. 

Lørdag altså. Blir GCN+ for min del. Da slepp eg reklame.



onsdag 9. mars 2022

"Marianne" - serieomtale

Liker du grøssarseriar? Skrekkfilmar?
Da er du som meg. Men etterkvart som åra går, så blir ein meir og meir kresen på utvalget. 

Ein har sett det meste, og svært mykje skal til for å virke ein smule originalt, og ikkje minst; Skummelt.

Da kan den franske serien "Marianne" på Netflix være eit alternativ.



"Marianne" er heilt tilbake fra førcoronisk tid, dvs. 2019, men eg har ikkje fått somla meg til å feie igjennom denne før nå. Årsaka er at mine erfaringar med Netflix sine grøssarseriar og filmar er heller labert. 
Det er derfor hyggelig å sjå at dei traff adskillig bedre med denne saken i åtte delar, som altså hadde sin premiere hausten 2019.

Handling:
Vi treffer Emma, ein suksessrik forfattar av skrekkromanar, gjerne med eit bakteppe fra hennar barndomstid i den vesle kystbyen Elden.
Emma bor nå i storbyen, men eit tragisk sjølvmord i høve hennar siste bok gjer at ho må reise heim ein tur. Ho har ikkje vore der på mange år, grunna eit heller traumatisk tilhøve til familie, venner og byen generelt.
Men nå er det inga veg utanom, og saman med sin assistent Camille, og ein gedigen ballast i form av mareritt om ei slags heks, så set dei seg i bilen for å dra heim til barndommens "idyll".

Vi treffer foreldra, som tross alt vert glade for å treffe att den suksessrike veslejenta si, og det same kan vi og sei om den gamle vennegjengen. Både familie og venner har dog sine sterke forbehold.
Det har mykje skjedd i byen sidan sist, og når Emma kjem, så er det akkurat som alt liksom blir verre. Det er som om heksa fra mareritta, ei lokal dame ved navn.....Marianne.....som vart dømt for kjetteri på 1600-talet, dukkar opp og plager vettet av byen igjen. 
Born forsvinn, folk forsvinn og døyr, dyr hoppar på sjøen, og den lokale presten kan ikkje fordra at Emma er tilbake. Kvifor? Jo, kanskje han har sine grunnar....
Og det verste er at desse hendingane finn ein att i Emma sine grøssarromaner.


"Marianne" låner mykje inspirasjon fra grøssarfilmseriar som Insidious og The Conjouring, men det er jo ikkje det verste ein kan bli inspirert av.
Jo, det blir nokre jumpscares her og der, men det er også ein litt guffen stemning som ein grøssarentusiast setter pris på. La gå at ein og annan effekt ser noko billig ut, men totalt sett er "Marianne" eit overraskande hyggeleg tidsfordriv på seine nattetimar. 

Persongalleriet er større og meir variert enn vi er vant med fra Netflix. Skodespelarane er for meg stort sett ukjende, men gjer ein god jobb. Jo, Emma kan være både uforskamma og plagsom, men etterkvart som episodane går, så forstår vi at det er ein grunn til at livet hennar er blitt slik som det er. 

Så, konklusjonen må bli at "Marianne" er eit høgst brukbart seriegrøss fra Frankrike.
Dessverre vart det med denne eine sesongen, da Netflix sjølvsagt kansellerte vidare oppfølging når dei omsider hadde noko bra å by på.
Men det er ingen stor cliffhanger i siste episode, så serien kan trygt sjåast utan at ein vert irritert over sluttscena.

Episodane er på ca. 40-45 minuttar, og eg såg heile greia på tre kveldar. Såpass bra var den iallfall.


Høgdepunkt: Den ganske så overraskande brutale hendinga som får Emma og Camille til å dra til Elden.

Lavmål: Jada, Marianne er ei 400 år gamal heks, men det trynet vi ser i ei open grav er ikkje egna til å skremme ein kjeft. Det ser FOR kunstig ut.








torsdag 3. mars 2022

Strade Bianche, føromtale

 Det fins ei rekkje store, tradisjonsrike og gjerne svært gamle sykkelritt på kalendaren.
Det eldste av dei alle, Milano-Torino, vart arrangert første gang i 1876, og vi har også to av sportens fem såkalla monument, Paris-Roubaix med aner tilbake fra 1896, og Liege -Bastogne-Liege som stammar fra 1892.

Dei største etapperitta er også svært gamle, både Giro d`Italia og Tour de France har forlengst feira 100-årsdagen sin.


Så har vi nokre andre eindagsritt som oppnår høg status, men også Milano-San Remo, Lombardia og Flandern er over 100 år nå.

Tradisjon og alder betyr altså svært mykje for å oppnå status i sykkelverda.


Men det fins eitt einaste ritt av ny dato som har fått ein status som dei fleste andre ritt berre kan drøyme om, og det finn stad nå på lørdag, 5. mars.
Ja, vi snakkar om Strade Bianche, tidlegare kjent som Monte Pasche Eroica, arrangert som eit ritt for profesjonelle for første gang så seint som i 2007.
Det året var det eit høstritt, men arrangøren hadde eit ønske om å la rittet være ein slags italiensk variant av Paris-Roubaix, så dei flytta det til vårparten alt året etterpå. Og slik har det forblitt, med unntak i 2020, da det gikk i august.

Kva er det så som har fått Strade Bianche til å bli så umåtleg populært, og å oppnå ein slik status på så kort tid?
Det er fleire årsaker, men den viktigaste heiter: GRUS.
Årets utgåve skal gå over 184 km, men over 60 av dei går på grusvegar. Nå til dags er det ikkje uvanleg med grusdeler på ritt her og der, men i 2007 var dette noko nytt. Eller; Det var jo ikkje nytt, men tvert om ein hyllest til gamle dagars sykkelritt fra før asfalten tok over. Vi snakkar om ei svunnen tid fra før 1940 og enda lenger tilbake. Det hadde i mange år vore eit mosjonsritt i området rundt Siena der Strade Bianche har sitt opphav. Her stilte deltakarane opp i gamle sykkelantrekk, og med gamle syklar, altså ein hyllest til da sykkelritt gikk på grus, og var 300-400 km lange. 
Arrangøren av Giro d`Italia, RCS, fekk såleis mykje oppbakning fra første stund da dei ville lage eit moderne sykkelritt på dei mange grusvegane rundt Siena.

Som  vi ser er ikkje distansen spesielt lang, iallfall ikkje samanlikna med t.d. Milano-San Remo som nærmar seg 300 km. Så forutan grusen, kva er det så som gjer Strade Bianche ettertrakta?
Små, og gjerne dritbratte bakkar. Mange av dei kan samanliknast med dei bratte kneikane vi finn i Flandern Rundt, men også dei litt lengre vi ser under dei såkalla Ardennes-klassikarane i Amstel Gold, Fleche Wallone og ikkje minst; Liege-Bastogne-Liege.
Vi har såleis ein fin miks av både brusteinsryttarar fra Paris-Roubaix og Flandern, kombinert med dei litt lettare Ardennerspesialistane på startlista.

But wait, there`s more! Bakkane i Strade Bianche er nemleg såpass krevande at endatil etapperittspesialistane finn ein sjanse til å vinne eit stort eindagsritt. 

Legg så til at vi får ein fjerde(!) type ryttar som kan hevde seg også, nemleg dei fra vintersporten cyclocross.

Så dermed har vi det: Brusteinssyklistar, Ardennersyklistar, crossyklistar og etappesyklistar i skjønn forening, og det beste av alt er at alle desse har ein fair sjanse til å hevde seg, heilt i toppen. 
Strade Bianche er antaglegvis det einaste rittet på heile kalenderen der alle desse fire ulike syklisttypane kan møtast på ein og samme arena, og faktisk ha ein sjanse til å vinne. Vi såg det spesielt godt i fjor da ein Tour de France vinnar, ein ardennerspesialist og ein sykkelmultikunstnar inntok dei tre plassane på podiet.
Dei einaste som aldri kan vinne, iallfall ikkje med dagens avslutning, er dei reindyrka spurtarane. (Det heiter spurtar, ikkje sprintar. Sykkelsprint er noko vi har på velodromen)


Starten går fra sentrum i Siena i det naturskjønne Toscana-distriktet i Italia. Derfra går turen opp og ned dei mange bakkane rundt i distriktet, gjerne på grus, før dei avsluttar med ein aldeles vanvittig bratt bakke opp trange gater og til mål på Piazza del Campo, eit av dei flottaste målområda i heile sykkelsporten. 


Som nevnt er dette eit ritt der det er ein mengde forskjellige ryttartypar som kan vinne. 

Og det er det som gjer Strade Bianche til eitt av sykkelsesongens store høgdepunkt. 

Jo, vi har Tour de France, VM og dei andre velkjende ritta, men Strade Bianche er eit av få ritt med særpreg. Sjølv om vi i år får oppholdsvær, så er dette eit must for einkvar sykkelentusiast.
Spør du meg, er dei blant årets fem sykkelhøgdepunkt på eindagsritt-fronten. Dei andre er Ronde van Vlaanderen, Paris-Roubaix samt crossritta Koppenbergcross 1. november, og Namur i romjula. Sistnemnde blir i år åstaden for EM i CX litt tidlegare på vinteren, men like skøy for det.


Laurdag altså, og ikkje gløym damenes versjon! Dei startar litt før på dagen, og køyrer ca. 50 km. kortare, men har same ikoniske avslutning. "Problemet" med landevegssykling for damer er at i spesielt denne type ritt så er vinnaren omtrent klar på førehand. I sterk kontrast til herreklassen, der vi glatt kan finne 10-15 som kan vinne, så er det kun ein soleklar favoritt hos damene. Faktisk er Annemiek Van Vleuten så stor favoritt, at alt anna enn ho på toppen vil være ein sensasjon. 


Norske deltakarar i år, er heller sparsommeleg. Stake Laengen stiller som trofast slitar  for UAE, medan vi har kun tre damer med. Kunne vi håpe på eit brukbart resultat for Mie Ottestad, norsk crossmester og greier?


Uansett, laurdag har du altså høve til å få med deg eit av dei mest spesielle ritta gjennom heile sykkelsesongen, og hvis eg MÅ tippe ein vinnar i herreklassa, så går eg for Tadej Pogacar. 

Sjølv er eg på jobb heile laurdagen, og må nøye meg med å sjå det i opptak om natta, men det får nå våge seg.