onsdag 24. februar 2021

"Vinden snur" - filmomtale

 Det er ikkje kvar dag eg setter meg ned for å kikke på ein norsk film. Siste norske film eg eigentleg venta på var vel Vilmark 2, og den skuffa ganske mykje.

Men "Vinden snur" skuffa ikkje. Dette er ein dokumentarfilm som alle med fordel kan få med seg, og især dei med eit snev av interesse for narkotikapolitikken.



Handling:
Filmen tek oss med tilbake nokre år, og vi vert kjent med tre personar, som alle har og har hatt sine rusproblem. 
I 2016 var stemninga ganske så anleis enn den er no. I dag snakkar stadig fleire om å betre tilhøva for dei tunge rusbrukarane, og såvidt eg kan bedømme, så er vel alle enige om at rusavhengige no må få hjelp, og ikkje straff. 
Kun fem år tilbake i tid, så var situasjonen noko anna.

Og hvis det er nokon som trur at vi er komne dit vi er i dag berre som ved eit trylleslag, så tek dei grundig feil. Det har vore mange viktige stemmer i debatten, men spør du meg, så har kanskje den aller viktigaste vore Arild Knutsen som kan reknast som ein slags hovedperson i denne filmen. 
Han har hatt sitt å stri med, og sidan vi har ein del felles erfaringar, dessverre, så forstår eg han veldig godt. Vi er også på nokolunde samme alder, men har altså vidt forskjellig bakgrunn. Eg har dessverre aldri fått møte han "in person", men eg håper at eg får sjansen ein dag. Det vil være ei stor ære for meg.

Vi treffer også Kim-Jørgen Arnetvedt, som såvidt eg forstår kjem fra Bergenskanten. Det er vondt å sjå all ballasten han må slite med, og som rusen vert ein flukt ifra. 
Som det så passande vert sagt i filmen; "Hvorfor drikker Jeppe?" Fordi han har det vondt, er svaret, og rusen er ein flukt fra det vonde. 
Jeppe skulle berre hatt noko som var mindre farleg enn alkohol, og det er det vanskeleg å være uenig i.

Den tredje personen vi vert kjent med er Michelle Muren. Og rett nok har dei to andre gjennomgangsfigurane sitt å stri med, men Muren gav iallfall meg eit veldig sterkt inntrykk. Eg kan, med handa på hjartet, ønske at eg kunne hjelpe. Det er så ille å sjå personar slite slik.

Åra går, og Knutsen sitt langvarige og møysommelige arbeid vil forhåpentligvis gi resultat. Det første delmålet var da rusreformutvalget la fram si innstilling i desember 2019, som er med i filmen, og det neste kom da regjeringa la fram sitt forslag forrige veke. 

Vegen har vore lang fra filmens byrjing der vi møter dei tre for første gang, og til dei nå forhåpentligvis kan sjå framtida litt lysare i møte; Kanske rusavhengige omsider kan bli sett på som dei pasientar dei vitterleg er, og ikkje kriminelle? 

Er det ein god film?
Ja, som dokumentar er dette eit must å få med seg. Igjen; Både for "folk flest", men især dei som er engasjert i rusarbeid på eit eller anna vis. Den ligg på VGTV. 

Hvis du, etter å ha sett denne, framleis trur at vi kan straffe oss ut av rusproblematikken, så er du ein ond person i mine auge. Kombiner det med dei korte tilbakeblikka vi får fra tidlegare tiders rusdebatt, og vi ser i det minste korleis tidene har endra seg.

Godt er det.

Nå MÅ vi berre få på plass rusreforma, jo før jo bedre. 


Ein viktig og god dokumentarfilm, om betydningsfulle personar som har bidratt til at vi får eit paradigmeskifte i norsk ruspolitikk.







torsdag 18. februar 2021

Under the shadow - filmomtale

 På mi ferd gjennom ukjent filmterritorium er eg i dag kommen til ein grøssar, som rett nok er britisk basert, men den er eit samarbeid mellom Storbritania, Jordan og Quatar. Handlinga er plassert i Iran tidleg på 1980-talet, under den langvarige og svært blodige krigen mellom Iran og Irak.

Eg føyer til at språket i filmen er persisk, og utan å påberope meg store kunnskaper om Iran, så ser det rimelig autentisk ut.

Under The Shadow, som sjølvsagt er den engelske tittelen, er fra 2016, og er å finne på Netflix nå fra januar av.





Handling:
Vi møter den tidlegare medisinstudenten Shideh, som saman med mannen Iraj og dotter Dorsa bur i eit rimeleg bra strøk i Teheran.
Shideh har imidlertid problem med det lokale moralpolitiet, og det er nettopp dei som gjer at ho må kutte ut medisinstudiane sine. Tidlegare i ungdommen var ho nemleg med i venstre-orienterte grupper, og slike er det sjølvsagt ikkje plass til i den nye Islamske Republikken.

Den vesle familien slit seg gjennom kvardagen, med stadige nærare bombeangrep fra det irakiske flyvåpenet. Og til slutt får legeektemannen Iraj den beskjeden dei alle frykta; Han må til fronten og tjenestegjere. For dei som ikkje hugsar Iran-Irak krigen, så kan det opplysast at det var ein svært blodig konflikt med fleire hundretusen døde.

Shideh og Dorsa vert buande i leileghetskomplekset, men stadige bombeangrep gjer at fleire og fleire av dei andre bebuarane flytter ut.
Til slutt er det kun Shideh og Dorsa igjen, som også sterkt vurderer å reise til ein tryggare del av landet.

Dorsa er imidlertid svært glad i tøydokka si, Kimia, og vil ikkje reise før dokka, som forsvann på underleg vis under eit bombeangrep, vert funnen att. 

Det skal så vise seg at fins verre og skumlare ting enn bomber å bekymre seg for.
Iran er ein svært gamal sivilisasjon, og overtru og myter spelar nå inn i dagleglivet til Shideh og Dorsa.


Filmar fra Iran har eg aldri sett før, og denne er da heller ikkje iransk, men eg kan altså levande forestille meg at det kan ha vore slik i Iran for ca. 40 år sidan. Videospelarar må gøymast, kvinner kan ikkje gå ut med håret synleg, og bakteppet altså; den vonde krigen mot datidas erkefiende; Irak. 


Heile filmen har kanskje ikkje kosta allverden å produsere, og det tek litt tid før den lever opp til "grøssar-statusen".
Men filmen er faktisk slett ikkje verst. Her er det ikkje noko skumle mørke gangar, groteske monster o.l. Neida, alt er stort sett lyst og oversiktleg, men likevel vert det småguffent til tider. Det skumle og uforklarlege er heilt noko anna enn vi er vande med fra Hollywood, noko som jo er heilt naturleg. 

Og ja; Det fins BØ!!!-scener her og, om enn på heilt andre vis enn vi kunne forvente.

Konklusjon:
Film fra eit postrevolusjonert og krigsramma Iran er kanskje ikkje alles tekopp, men har du meir enn middels interesse for film fra alle andre stader enn USA, så vil du muligens finne underholdning i denne.

Eg gjorde det iallfall.
Kritikkane har også vore  gode, og Under the Shadow er langtfra det verste å bruke 84 minuttar av livet sitt på. 

Høgdepunkt:
Ukjent besøk i husværet.

Lavmål:
Det tek litt tid før ting dreg seg til, og det i ein film som varer i kun 84 minutt, medrekna rulletekst.

Ein grei firar.