tirsdag 20. oktober 2020

TV-seriar, hausten 2020

 Tre TV-seriar er avslutta siste veka. To er nye av året, dvs. dei vart lagt ut nå i september/oktober, medan den andre var seks år gamal.

Vi tek den eldste først:


The Leftovers er basert på boka av samme navn. Det som gjorde at eg fikk snusen i denne var at Damon Lindelof stod bak, dvs. mannen bak fjorårets suverene serie om Watchmen. Etter å ha lest meg litt opp på The Leftovers, så fant eg ut at eg kunne gi denne ein sjanse. 
Sesong 1 har eg akkurat avslutta, og eg begynner på sesong 2 seinare i natt :-)

The Leftovers sesong 1 tek for seg dei som sit att etter ei verdsomspennande hending tre år tidlegare. Da forsvant to prosent av verdas befolkning, heilt sporlaust, som åndar i fillehaugen. 
Unge, gamle, menn, kvinner, barn..... Og serien tek altså for seg korleis verda blir etter ein slik katastrofe.

Vi møter eit samfunn framleis sterkt prega av det som skjedde, men som samstundes prøver å karre seg vidare. Det er oppretta eigne departement som tek seg av dei etterlatne, men forsvinninga fekk også fram ei rekkje ekle sekter. Ei av dei verste er dei kvitkledde røykarane, som nærast terroriserer småbyen til politisjef Kevin , men som ikkje kan gjerast så mykje med, det er jo religionsfridom må vite! Dei kvitkledde kan ikkje snakke saman, og kommuniserer stort sett ved å skrive små beskjedar til kvarandre, og dei utanfor sekta.

Kevins kone er blitt med i sekta, og vi får i stadige tilbakeblikk bli kjent med historia til både sekter og familiar samt at vi møter ville dyr med underleg oppførsel, og eit kobbel med ville hundar.

På overflata ser dette ut som nærast ein kva som helst slags dramaserie, men det er eit underfundig og fengslande preg over det heile. Eit eller anna mystisk og kanskje farleg kviler i bakgrunnen....

The Leftovers sesong 1 består av ti episodar på omlag 50-55 minuttar kvar. Eg likte serien ganske så bra, og gir den ein god 


Serien fikk etterkvart gode kritikkar, og spesielt sesong to og tre i så måte. Det er såleis berre til å glede seg. Den er tilgjengleg på HBO.



**********************************************************************


Serie 2:

The Haunting of Bly Manor

Forventningane var store til denne, etter den mildt sagt knallgode The Haunting of Hill House fra 2018.
Bly Manor har mange av dei same skodespelarane, men har absolutt inga tilknytning til Hill House ellers. 
Bly Manor er omtala som ein slags spøkelsesforteljing, med innlagt drama og psykologiske intriger.





Dessverre innfrir ikkje Bly Manor heilt. Der Hill House var dritskummel, så er det lite med skummel stemning i Bly Manor.
Vi vert kjent med ei middeladrande dame som vert utfordra til å komme med si spøkelsesforteljing, og det gjer ho i ti episodar. Ei ganske så lang forteljing altså.

Spøkelsesforteljinga er om den unge amerikanske guvernanta Dani, som reiser til godset Bly Manor for å sjå til to barn da foreldra deira er døde, og onkelen ikkje har tid til å fostre dei opp som han burde.
Boka som serien er basert på, er fra 1898, men handlinga er stort sett plassert i 1987, slik at det er sagt. 

På Bly Manor, eit fint og stasleg gods ute på den engelske landsbygda, går livet sin vante gang. Med skulearbeid, hagestell, matlaging, og det som ellers høyrer til. Vi vert kjent med gartnar, kokk, hushjelp som alle tilbringer mesteparten av tida si på godset.

Men det har skjedd farlige og onde ting på denne staden tidlegare, og kven veit om det ikkje heng att noko i dei lange gangane og på dei mørke lofta....for ikkje å snakke om i dammen utanfor....

Ein godt laga serie, men den er ikkje skummel nok. Dette vart for snilt og pusete. Rett nok har Dani med seg ei interessant ballast, som har alle tegn på å være interessant og skremmande, men dette vert ikkje utnytta godt nok. 
Jo, det fins nokre bø-scener her og der, men det er få av dei, og vi har heller ikkje den uhygge-stemninga som Hill House hadde.

Ein god serie, bevares, men langt fra forgjengaren sitt nivå. Håpar på meir skrekk og gru i neste "The Haunting of....."
Serien er tilgjengleg på Netflix, og kvar episode er også her på ca. 50-55 minutt.


*************************************************************************



Serie 3: 

Lovecraft Country.


Haustens mest opphausa serie må ha vore denne horror-saken fra HBO. Mykje omtala, og ein påkosta høgkvalitetsserie er det.
Eg håpa den skulle være i same meisterklasse som fjorårets Watchmen, men så bra var den ikkje.
God, men ikkje så god.

Bakteppet for Lovecraft Country er, ikkje uventa, skrekkuniverset til forfattaren HP Lovecraft. Han skreiv banebrytande skrekk og fantasy-fortellingar på 1920 og 1930 talet, men det som nok er det mest skrekkinngytande med han nå i ettertid, er hans rasistiske haldningar.

HP Lovecraft vaks opp i eit rasedelt USA, og forteljingane hans ber ofte preg av dette, og det får vi sjå til gangs i denne serien.

Vi møter Atticus Freeman, ein farga veteran fra Koreakrigen i 1950-talets Chicago.
Kanskje skulle vi tru at sidan Chicago er i nord, så var det ikkje rasisme der? Ikkje ifølge denne serien. Afroamerikanarane vart henvist til eigne bydelar, dei fekk dårlegare betalte jobbar, lågare levestandard og eit generelt mindre behagleg liv.
Atticus må på leit etter sin forsvunne far, og med seg på reisa får han onkelen sin, som lagar "Trygge reiseruter for negrar" i hefteform (Safe travel for negroes), slik at dei farga ikkje skal havne bort i dei mest rasistiske strøka i USA.

På turen treffer vi ufyslig rike kvite, som leflar med det overnaturlege, og som faktisk ser ut til å hjelpe dei farga reisande fra "white-trash" som dukkar opp.
Vi møter ekte monster, med mange tenner, auge og tunger, gjerne med appetitt på det nemnde "white-trash"-kjøttet.
Og ikkje minst treffer vi det som ER monster; Kvite rasistar.

Sjølv om handlinga er lagt til 1950-talet, så kjennes det ubehagleg nært ut, med tanke på korleis tilstand USA befinn seg i, med ein bortimot fascistpresident, som knapt veit fram og bak på.... ja... det meste.

Her har Lovecraft Country mykje til felles med Watchmen fra i fjor, den ekle rasismen som gjennomsyrer USA i stadig større grad, alt takka være ein komplett idiot av ein president.


Lovecraft Country er ikkje ein lett serie, men den er av svært høg kvalitet. Den har med rette fått gode kritikkar. Eg håpar vi får ein sesong to også.
Serien består av ti episodar, kvar på ca. 55-60 minutt, og er som sagt å finne på HBO.



Eg likte iallfall serien såpass bra at den får 













søndag 11. oktober 2020

Topptrimmen 2020 - 2022: Sippelhaugnosi

 Det er langtfra kvar seinhaust ein kan ta barmarkstur i norsk fjellheim, men når høvet byr seg på ein fin søndag, nesten midt i oktober....kvifor la sjansen gå fra seg?
Eigentleg var Topptrimambisjonane lagt i hiet for vinteren, men da nysnøen på Sippelhaugnosi var smelta vekk i solskinnet, så avtala vi på kort varsel eit forsøk.
Denne fint beliggande toppen på den såkalla sørsida av Lustrafjorden, ikkje så langt fra grensa til Årdal er ikkje så høg, kun 1251 moh.
Vi kunne gått tre andre toppar også, men dei er alle på over 1400, og Greineggi er jo på over 1800 moh, lengst nord i Breheimen, så den var heilt uaktuell.

Det måtte bli Sippelhaugnosi.

Som tenkt, så gjort.

Topptur nr. sju i denne bolken vart avtalt med reise heimefra kl. 0900. 

Ankomst Kroken, og parkering rett ovanfor Munthehuset, altså ikkje så altfor høgt over havnivå. Stien går i byrjinga litt bratt opp til det som må ha vore ein vårstøl i gamle dagar, Vassløysa heiter den. Denne stølen er på dryge 300 moh. Det var ca. halvanna km. opp dit, og sjølv om det var oktober, så var det ikkje problem å få opp varmen. 
Ein liten drikkepause, før vi gjekk vidare opp til fjellstølen(?) Sippelhaug på ca. 930 moh. 
Stien opp dit må seiast å være god. Det er antaglegvis lite husdyr som held til i dette området nå, såg ikkje spor av slikt før vi passerte Sippelhaug.
Det vi derimot såg var ein heil del døde lemen, samt nokre ivrige levande artsfrender som pilte fort avgarde etterkvart som følget kom pustande og pesande oppover bratta. 


Stølen Sippelhaug vart nådd etter ca. 4,0 km. og vi tok ein liten omveg, dvs. vi følgde merkinga fra den gang Surnasetnosi var med i Topptrimmen for 10-12 år sidan. Men også denne stien førde oss bort til brua over elva til foten av Sippelhaugnosi.

Framleis var det merka sti, men etter stølen var det slutt på den.
Dog var det rydda eit slags spor i einerkrattet oppover, og den var veldig grei å følge. Da vi nærma oss 5 km. gange og nesten opp på 1200 moh, så såg vi også nokre enkle vardar som var satt opp, samt at det heilt oppe på platået var nokre små restar av nysnøen. Det var fotspor i den, og toppunkt, som sjølvsagt var eit stykke innover og gå, var eigentleg lett å finne. Den raude postkassen såg vi på nokre hundre meters avstand, og vi lurde på om det var ein slags vimpel på varden. På avstand såg det nemleg slik ut. Da vi kom nærare, så oppdaga vi kva det var.... :-)

Det var definitivt ingen sommartemperatur, men eg har vore på toppar i juli månad med adskillig lågare temp. Det at to av oss gjekk i shorts heile vegen, fortel om kor grei varme det var. 
Litt kjølig vind på toppen var det jo, men herrefred; kalenderen viser nesten midt i oktober!

Klesskifte, kortklypping, signatur i boka, og dei obligatoriske meldingane om at vi var komne trygt opp, samt bildetaking med fjellfiar og greier, før det bar nedover att.

Vi tok oss ein liten matbit på Sippelhaug att, der ein venleg sjel hadde satt opp ein fin benk som vi tjuvlånte til formålet.
Framleis flott vær, lemen som pilte omkring, og brunstige hjortar som brøla på andre sida av den ville og trange Krokadalen.

Det fins verre måtar å tilbringe søndagen på.

Da vi var komne over brua, så tok vi ein litt anna veg ned til det før omtala krysset til Surnasetnosi. Her har antaglegvis nokre driftige menneske lagt litt flid i å bygge trapper i betong, noko som sikkert har vore ein tung jobb vil eg tru. Det såg ut som det hadde gått eit ras her for nokre år sidan, og at stien nå var utbetra. Veldig bra jobba, uansett kven som har gjort det!

Ned mot Vassløysa byrja sjølvsagt knea å klage, som vanleg. Til alt hell er stien her av god kvalitet, og slyngar seg i svingar nedover. Den verste biten var faktisk den nederste.

Etter fem timar og 20 minuttar var vi nede ved bilen. Vi brukte to timar og 50 minuttar opp, og det var eigentleg eit greit tempo. Ein halvtime med mat og pausar høyrer også med.
Totalt vart det 11,8 km. og 1264 høgdemeter.

Sippelhaugnosi er ein middels krevande topp, med god sti, og som er lett å finne fram til. I dette krevjande terrenget er det heilt naudsynt å finne stien heilt nedanfra vegen, og den finn du når du ser skiltet Vassløysa. Følg den, og derfra skal du på skrå oppover , og du må for all del finne stien fra Vassløysa. Går du rett inn dalen her, så vil det bli svært tungt å ta seg fram. 

Vi var ca. nr. 90 av topptrimmarane som hadde vore her, så kor mange som har nytte av denne posten skal være usagt, men vi var iallfall samde om at det hadde vore ein fin tur.

Luster leverer fjellvarene, også i oktober!


Bilder: 







Første pause på Vassløysa.


På veg opp, og vi ser bort på Sippelhaugnosi og stølen Sippelhaug.


På Sippelhaug kunne vi sjå nesten heim!


Her er vi komne opp på platået, og herfra såg vi toppunktet.



Den "vimpelen" som vi trudde det var, viste seg altså å være noko heilt anna.




Ikkje det store utsynet mot fjella i Jotunheimen denne søndagen, men ein mektig fjellheim er det uansett.





Lengst inne i Krokadalen ligg det faktisk enda ein støl. Noko seier meg at denne kanskje ikkje er besøkt kvar dag?



Ned att mot Kinsedalen.





Heimover mot platået på Sippelhaugnosi.





Og som vanleg må ein ha med eit utsiktsbilde over fjorden.



















mandag 28. september 2020

Topptrimmen 2020 - 2022: Grøndalseggi

 Fra kjøkkenglaset mitt har eg sett opp på toppen Grøndalseggi mang ein gang. Litt anonymt plassert midt mellom dei meir markerte og 200 meter høgare toppane Asbjørnsnosi og Hest. Dei to 1600++ har eg besøkt nokre ganger, men altså aldri lillebroren midt i mellom.

Men i dag, mandag 28.9.2020 vart det altså høve til det.

Grøndalseggi er min topp nr. 6 i denne versjonen av Topptrimmen, slik at eg har berre att 4 toppar til dei to siste åra. Hvis vi ikkje rekk enda ein til i høst da....

Kl. 0921 satte eg på Strava på mobilen, og vi la i veg. Topptrimkortet seier at det  kan forventast tre timar for å komme opp, og det var like greit å komme seg avgarde, så tidleg mørkt som det blir nå. 
Eit strålande vær, klar himmel, vindstille, fint og mildt... ein ypperleg dag for topptur.
"Heldig med været"? Nei, vi er ikkje heldige. Vi planlegg å gå på dagar som ER fine.

Dette området er blitt populært for laussnøkøyring om vinteren, og det er mange som går toppturar til Hest, med startpunkt fra dammen i Leirdalen. Derfor er det satt opp eit stort skilt med "HEST" på, og det er laga til ein forholdsvis god plass for parkering.

Her oppe er vi alt komne på ca. 480 moh, og det er såleis under 1000 høgdemeter til toppen av Grøndalseggi, 1423 moh.

Det er viktig å finne stien no på sommarstid, og dersom ein følgjer med bittelite grann, så finn ein stien rett til høgre for eit teknisk betongbygg som eg trur Statkraft har satt opp i si tid. Stien er eit must å følge, for den første kilometern oppover vil ellers berre bli supertraisg å gå, her i kronglete småskog.

Stien følgde vi opp til den einslege hytta på Skaret, ca. 1,2 km og 280 høgdemeter.
Her kjem vi over tregrensa, og medan det går merka sti mot Hest, så fant vi ikkje snurten av merking mot Grøndalseggi. Men med GPS og kart på plass, så gikk det rimeleg greit likevel. Det var eigentleg berre å gå rett opp. Litt storur her og der, men stort sett eit greit terreng. 

Vi kom opp på ryggen av fjellet Gråmerri etter 2,8 km og på kote 1160. Her drog vi svakt mot høgre, og terrenget var veldig behagleg å ferdast i. Lett fjellterreng, med godt underlag, og nå heller ikkje så bratt.
Fra 3,7 km. og 1300 moh, så byrja det bratte ein smule til att, og vi måtte krysse nokre snøfenner, som heimefra ser ganske så små og greie ut, men som etter ein lang sommar var veldig harde og litt krøkkete å komme seg over. Forholdsvis bratte var dei også, men med gode sko, og ikkje minst: Gangstavar, så gikk det veldig ok.

På toppen, som ikkje er markert, måtte vi som vanleg surre ein smule rundt om før vi fant posten. Her var det ikkje noko varde, staur eller liknande. Eit spedt forsøk på ein primitiv varde 50 meter før, var det næraste vi kom på ei slags markering av toppunkt.

Her oppe var det ein kjølig vind, noko som slett ikkje kunne være uventa, så seint på året, og i dette terrenget. Her er det værhardt, med store dalføre og brear rundt om.
Fin utsikt ned att til Veitastrondi, og sjølvsagt mot både Hest og Asbjørnsnosi, som ser ganske så anleis ut når ein er komen opp hit :-)

Klipp i kortet, navnetrekk i boka (som nr. 91), ein matbit, og så var det til å komme seg nedatt.
Fin utsikt, om enn svært disig etterkvart, ein naturleg reaksjon på at sola dampa vekk morgontåka nede på fjordnivået. 

Vi følgde spora ned att, og hadde berre nokre få avvik.

To og ein halv time opp, på ein dag da beina var blytunge var eg eigentleg godt nøgd med, og ein time og 50 minutt nedatt.
Totalt 8,66 km og 966 høgdemeter, dvs. vesentleg kortare enn t.d. Bolstadnosi fra forrige helg, som var ei mil lengre, og som også gav oss 250 fleire høgdemeter. 

Grøndalseggi er ein forholdsvis enkel og grei topp å nå. Dette er ein typisk ettermiddagstur, som normalt trente folk kan ta etter arbeid på ein sommardag. På denne tid av året derimot: Not so much.

Så; da får vi sjå om det vert sesongpause...


Bilder:



Grøndalseggi ser vi heimefra. Vi gikk over den kvite stripa med snø midt på bildet, og da var vi ganske så nær toppunkt.

Kraftutbygging er kontroversielt i våre dagar. Når Leirdøla vart utbygd på 1970-talet var det derimot ikkje mange kritiske røyster å høyre. Forståeleg med dei store flaumplagene som var.


Litt utsiktsbilder høyrer med på ein slik fin dag! Her ned mot vatnet og Leirdalen nedanfor.


Nokre meter forbi toppunkt såg vi nedatt på Veitastrondi, og det fortjente sjølvsagt eit bilde.


Hest ser unektleg litt anleis ut herfra.



For ikkje å snakke om Asbjørnsnosi.


Og som vanlig: "I can see my house from here"










lørdag 19. september 2020

Topptrimmen 2020 - 2022: Bolstadnosi / Hjerseggnosi

 Ein værmessig skral siste halvdel av august og ditto første halvdel av september har bremsa aktiviteten på Topptrimfronten betraktleg. Kombinert med eit dårleg kne, så har det blitt ein doven høst så langt. MEEEEEEN, også i oktober kan det være fint vær, så kven veit om vi ikkje kan ta ein tur eller to til før vinterdvalen senkar seg?

Laurdag 19.9.2020 var det meldt strålande vær, og da var det vel ingen grunn til å vente lenger? OK, kneet var framleis ikkje bra, men med voltarol, Ibux, Paracet og støttebandasje, så fekk ein prøve. 
Bolstadnosi var utsett som neste topp, beliggande rett over Skjolden 923 moh. Dette vart min femte topp i denne bolken.
Denne toppen vert også kalla Hjerseggnosi, men sidan det står Bolstadnosi i Luster Turlag sitt program, så brukar eg den betegninga heretter. Dessutan er det litt lettare å skrive :-)

Vi var tre stk som la i veg, og utgangspunktet vart parkeringsplassen nedanfor Heltne, Skjolden. Vi vurderte også å starte fra Yttri i Fortun, som nok hadde vorte litt kortare, men sidan ein av oss ikkje hadde gått fra Heltne før, så valde vi denne løysinga, og det var sikkert greit nok.

Vi gikk i roleg tempo opp traktorvegen til den nå fraflytta fjellgarden Rebni. Den er holdt rimeleg godt ved like, og kan mellom anna by på ganske så flott utsyn nedover mot fjorden.
Derfra stig det noko brattare til stølen Rebnisli, der vi tok ein liten drikkepause i finværet.
Vi var no komne opp på 580 moh, og gikk fra ATV-veg, over til sti i småskog.

Det var ein ganske så god sti opp mot neste støl, Skori, 850 moh, og sidan eg var der sist, for fem år sidan, så var det laga til mange fine steintrapper. Det er vel steinbyggarane fra Nepal som har vore og gjort ein god jobb vil eg tru? Veldig fint var det iallfall, og det letta unektleg turen merkbart.

Ny drikkepause på Skori, før vi tok sørover mot toppunktet. Vi fant ein sti, med noko gamal merking her og der, og etter litt konferering med kart og GPS fant vi ein grei trase bort mot det som skulle være toppunkt.

Utsynet mot Jotunheimen var mest magisk denne klare haustdagen. Vindstille, 15 grader og sol....jo dette gikk an....
Det som derimot var ganske så kjedeleg var at vi måtte gå nedatt til posten, som var plassert heilt utpå kanten. Høgste punkt var 1079 moh, slik at vi måtte ned ca. 150 høgdemeter. Vel, slik er nå posten plassert, så det er ikkje noko å sutre over i ettertid. Akkurat der og da, så var det imidlertid ikkje særleg poppis.

Utsynet fra posten var storslagent. Til tross for den heller beskjedne høgda over fjorden, så var utsikta evna til å ta pusten fra folk. Mildt sagt bratt ned att til Skjolden, og klar sikt ut mot Solvornsnipa nokre mil uti fjorden.
Her var vel også den einaste gangen vi kjende eit svakt vinddrag, kanskje ikkje så rart på denne værharde plassen. Vi bestemde oss for å rusle ned att mot Skori for ein matbit lenger nede i hogget.

Det var greit å følge Stravaspora ned, eller rettare; opp att, mot ein varde på ca. 1070 moh. Eg trur det er første gang eg har gått så mykje NED mot ein TOPP, og deretter OPP att for å komme NED.
Vi møtte nokre sauer, såg eit par andre personar, som openbart hadde vore for å sjå på utsikta. Fra Skori går stien nemleg ut til det som må være eit høgt stup med dertilhøyrande utsyn. Der var ikkje vi utpå, men med ein liten avstikker, så kunne vi glatt ha kikka nokre hundre meter rett ned vi også.

Fra Skori og ned var knea byrja å verke som ville helsike igjen. Dei bratte bakkane nedover blir ikkje bedre med åra. Til alt hell var det kun i dei aller brattaste partia det var skikkeleg plagsomt, men har ein sagt A, så får ein sei B,C og D også.


Heile turen vart på 18,5 km og over 1200 høgdemeter. Dvs. at det vart adskillig lengre og fleire høgdemeter enn eg trudde på førehand. Kanskje kunne vi spart oss nokre meter, både horisontalt og vertikalt om vi hadde gått fra Yttri, men det betyr ikkje noko. Det var ein ganske så grei tur, i fin temperatur, med byrjande haustfargar og oppsummert så trur vi kan sei oss godt nøgde med dagen. 
Eg var nr. 192 som skreiv meg inn i boka, så svært mange topptrimmarar har allereie vore der.

Ein fin dag i Lustrafjelli!

Bilder:


Ein kan ikkje klage på utsynet på slike dagar... Her ser vi nedatt i Mørkridsdalen ca 1000 m under oss.


Fint utsyn fra toppunkt. Som altså ikkje var det høgaste punktet på ruta :-)





"Det e ein strålande dag.....!"




Mot Hurrungane.


Mellom Bolstadnosi og Skori. Vi ser inn mot Harbardsbreen. Trur eg.



Grei sti fra Skori.



Rebnisli. Ein turpost er satt opp her, og hit er det sikkert mange fra Skjolden som tek seg ein fin trimtur.



Fjellgarden Rebni er fraflytta i 2020, men vert halden rimeleg godt vedlike. Veldig bra!















fredag 18. september 2020

"Cuties" - filmomtale

 Ein av landets mest omtale politikarar siste åra, Sylvi Listhaug, har ikkje vore på førstesidene sidan mandag, og måtte derfor finne på eit sprell for å havne der igjen.
Kva fant ho på denne gang? Jo, eit utspel om at Netflix måtte fjerne den franske filmen "Cuties", fordi den visstnok kan trigge pedofili.

Det var berre eit (stort) problem; Listhaug hadde ikkje sett filmen.....

Men det har eg gjort, nå i kveld. Enda eg ikkje har eit snev av pedointeresse i det heile tatt. Så; kva var dette halvanna time lange franske dramaet for noko? And beware for den norske tittelen: "Søtnoser"










Handling:
Vi møter Amy, ei 11 år gamal jente med bakgrunn fra Senegal. Ho bur saman med familien i eit av Paris sine meir slitne bydelar. Eller; Ikkje heile familen da, for pappa er nemleg heime i Senegal for å hente seg ei kone til. Som om det ikkje er nok med ei.
Fram til da er Amy med bl.a. tante på religiøse møter, der det kun er damer/jenter som har lov til å være til stades. Det vert predikert eit konservativt og kvinneundertrykkande syn, basert på deira tru, islam. Kvinnen skal som kjent være mannen underdaning iflg. gamle religiøse bøker, skrevne av menn, for menn, i ei kvinnediskriminerande tid. 
11-åringen finn møta gudsjammerleg (tog du `an) kjedlege, nesten som eikvar middels gudstjeneste altså, om det enn er gud eller allah som er fokus.

I dette nitriste livet oppdagar ho brått ein dansande, jamnaldrande jentegjeng. Ho vert fascinert av deira "frie" levemåte, dvs. at dei kan gjere som dei vil, utan å bry seg om straff fra fromme, gudfryktige vaksne.
Amy får sjølvsagt bli med i dansegjengen (omsider), og dei skal øve til ein konkurranse. 
Det å gå inn i eit slikt frilynt miljø er ikkje problemfritt når ein kjem fra ein djupt religiøs bakgrunn, og det bikkar over i det stikk motsatte da dei unge jentene omsider skal opptre, og vise kva dei har øvd på...

I minimale antrekk, og med mildt sagt utfordrande danseprogram, så forstår vi, og alle andre som faktisk har sett filmen, at det er samfunnets seksualisering av unge jenter som er filmskaparens poeng her.
Regissøren, som er 35 år gamal, kvinne og med sengalsk/fransk bakgrunn, har ikkje noko ønske om å framstille 11/12 år gamle jenter som ... ja...objekt.... Tvert om kjem ho med ramsalt kritikk av at samfunnet har godtatt slik framstilling.

Og DET, Sylvi Listhaug, hadde du KANSKJE forstått om du hadde brukt halvanna time av ditt liv til å sjå denne dramasaken. Kven veit, kanskje du endatil hadde endra syn, for filmen er også kritisk til det konservative muslimske miljøet, og det er da eit budskap du liker.


Vel.

For ein som ikkje hadde sett denne filmen mot betaling ellers, så var det ikkje akkurat dei mest givande 90 minuttar eg har opplevd. Eg burde heller fortsett lesinga av bok nr. 1 i Game of Thrones, men kan ein ekstra visning være med på å irritere ein av våre mest profilerte politikarar, so be it. Og den pedonissen som finn ein smule glede i å pløyge seg gjennom 90 minuttar fransk, muslimsk familedrama fra fattigstrøket utanfor Paris; Du treng lege. Fort.
Dette var like pirrande som ei rotfylling.

Kva var bra?
Tja, dei unge skodespelarane er dyktige. Noko seier meg at dei er litt eldre enn dei gir seg ut for å være, men uansett gjer dei ein god jobb.

Kva var skralt?
Fransk forstadsdrama fra fattige muslimske miljø er liksom ikkje heilt mi greie....
NEVER again.

Terningkast? Tja, dei unge skodespelarane er flinke, men igjen; Dette er ikkje min tekopp.

Velbekomme. 



lørdag 12. september 2020

"The girl on the Train" - filmomtale

 Jada, det er ingen dagsaktuell film, men det betyr lite for meg. Det er jo først nå eg har sett denne såkalla "psykothrilleren", basert på ein roman ved samme navn.

Film poster with the tagline, "what you see can hurt you"

Kom over denne på TV2 Sumo slik tilfeldig her ein dag, og håpa at den muligens kunne være like stilig som "Midsommar" på samme plattform, men det skal noko til. Den var nemleg knall.
Men The Girl on the Train" var sjåverdig og heilt grei underholdning, med skodespelarprestasjoner i toppklassen.

Handling:
Vi møter Rachel (Emily Blunt) som er nyleg fraskilt, alkoholisert og deprimert. Ho slit med hukommelsestap, grunna den tunge drikkinga muligens(?), og pendlar til og fra rommet ho får låne av barndomsvennen Cathy inn til New York. I storbyen har ho jobben sin, eller rettare; HADDE, fram til ho fekk fyken grunna drikkinga.
På sine daglege togturar ser ho stadig bort til sin tidlegare heim der hennar eksmann Tom no bor med den nye og vellykka kona si, Anna.
To husnummer lenger ned i gata bur Megan og Scott, og det byrjar etterkvart å skje underlege, og tildels farlige ting i miljøet rundt Rachel. La oss sei det slik; I fylla gjer ein ikkje alltid like smarte valg.

Stadige blackouts, framleis som følge av drikkinga til Rachel, eit stadig tettare nett av dobbeltspel, løgner og bedrag driv handlinga framover. Ja, det er ein god gammeldags psykothriller dette.


Men er det bra?

Joda. Dette funker. Men ein bør følge med ein smule, da det stadig er hopp fram og tilbake i tid, og vi vert nærare kjent med dei tre damene, og det einaste dei stort sett har felles.

Ein sit ikkje akkurat på nåler gjennom dei 110 minuttane filmen varer, men filmen er av såpass kvalitet at den aldri vert kjedleg.
Skodespelarprestasjonane er tatt fra øverste hylle, og vi får nokre nostalgiske gjensyn med Laura Prepon (That`70s Show) og Lisa Kudrow (Friends) i mindre roller. Åra har nok satt sine spor der og, som rett må være.

Men det er uansett Emily Blunt vi har i hovedfokus som alkoholisert, deprimert og nyskild kvinne ca. midt i 30-åra. Og ho gjer ein strålande innsats. Eg har ikkje sett ho i så mange filmer før, men ho framstår briljant, akkurat som i "A Quiet Place". Filmen i seg sjølv fekk nemleg ikkje så veldig gode kritikkar da den kom ut i 2016, men Blunt sine prestasjonar vart med rette framheva som svært gode.


Konklusjon; Ein god film, med Blunt som ein soleklar seksar. Dessverre er ikkje resten av materialet like bra, men sjåverdig er det nå likevel.


Høgdepunkt: Hovedrolleinnehavar Emily Blunt

Nedtur: Vi veit sjølvsagt korleis intrigane kjem til å ende, før halve filmen er unnagjort.


Bilderesultat for terningkast 4


tirsdag 8. september 2020

"Open, raus og inkluderende"

 Jaha.

For dette er det Den Norske Kyrkja liker å framstille seg. Ei kyrkje for alle. Ei kyrkje der alle er velkomne, og som tek vare på sokneborna sine.

For oss utanforståande ser det slett ikkje slik ut.

Eg meldte meg ut av det som da vart betegna som "Statskyrkja" i gymnastida. Ettersom eg ikkje vart døypt før 14 dagar før konfirmasjonen, så vart det eit kort opphald i landets største og viktigaste religiøse samfunn.
Dog; Eg fant imidlertid ut at eg stod som medlem heilt fram til 1996, da ein barnedåp "avslørte" meg. Vegen var derfra kort til utmelding, og eg fekk skriftleg stadfesting fra den dåværande kyrkjetenaren om at saka var ordna. Eg har sjekka seinare, og er til alt hell registrert som utmeldt forlengst.

Først og fremst melde eg meg ut fordi eg aldri hadde trudd på korkje gud eller djevel. Ingen av dei ca. 4000 gudeskikkelsane eller nokre av dei tre-fire milliardar av djevlar og demonar som visstnok skal finnast rundt om overalt, høyrdest liksom særleg....truverdige.... ut.
For kvifor skal "vår" gud være meir sannsynleg enn nokon av dei 3999 andre?

Dernest hadde eg lite sans for kyrkja si mildt sagt gammaldagse holdning ovanfor skeive og kvinner. Kyrkja har hatt mange og lange diskusjonar om homofile og lesbiske, som om den allmektige måtte bry seg den døyt om kven vi har til sengepartner.
At kvinner skal være mannen underdaning er også eit forlengst utdebattert tema (skulle ein tru), men så feil kan ein altså ta.


Dei siste vekene har underholdningsverdien vore høg når det gjeld kvinnlege prestar her i prostiet. Sogndalspresten, ung men konservativ, har fått mykje pes fordi han altså ikkje vil utføre visse kyrkjelege handlingar med ein kvinneleg kollega. I dagens Sogn Avis får han støtte av Lustrapresten, som også er av den unge konservative sorten.
Dei øvrige prestane i prostiet kan alle ta mot nattverd fra kvinnelege prestar, og utføre alle kyrkjelege handlingar. Så det er da ikkje alt håp heilt ute.
Prosten, som vel er prestane sin næraste overordna, har ikkje gitt noko svar, men har i tidlegare intervju ikkje lagt skjul på si konservative haldning.
Biskopen prøver i denne saka å ri ein hesteflokk, og det er eigentleg litt pinleg å sjå på.
Jo, det skal være for begge syn i kyrkja, og med det unngår biskopen eigentleg å flagge kva han meiner. Eg trur likevel det er heilt greit å innsjå kvar han   eigentleg    står.


Beklager, alle de som meiner at Den Norske Kyrkja er ein "open, raus og inkluderende" stad å være.
Når våre lokale prestar ikkje kan ta imot brød og vin fra kvinnelege kollegaer, og mange av deira kollegaer i landet reserverer seg mot å vigsle likekjønna, så bør vi forstå at kyrkja er lukka, intolerant og ekskluderande. 
Ja, fleirtalet av prestar kan sikkert tåle både kvinnelege kollegaer og homsar og lesber, men fram til de har fått feia ut middelaldertankane, så får kyrkja finne seg i å leve med eit stempel som gammaldags og trangsynt. Det har kyrkja sjølv valgt.

Kva bør ein så gjere? Tja, i mange år nå har vi høyrt at skal vi få til endringar, så må ein være medlem og heller jobbe innanfra. Det ser ikkje ut til å ha lukkast i særleg grad, all den tid vi no har to lokale og skremmande nok, unge, prestar med (svært) konservativ haldning. Det burde ikkje være så vanskelig å forstå kvifor medlemstalet stadig går nedover.
Det å stemme ved kyrkjevalet er sjølvsagt mogleg, men som vi ser, så har ikkje det ført til noko som helst av liberale tankar. 
Etter mi meining er det einaste verkemiddel som gjer nytte for seg, faktisk å ikkje være medlem.
Som passivt medlem i kyrkja støttar ein stilltiande den openbare forskjellsbehandlinga som kyrkja står for i form av motstand til kvinnelege prestar og nei til homofile vigslar. Hvis ein synes det er ok å forskjellsbehandle folk sånn, så må ein jo gjerne stå som medlem. Velbekomme i såfall.



Så, her er eit forslag: Frigjer Den Norske Kyrkja fullstendig fra alle statlege og kommunale band.
La kyrkja styre seg i den retning den sjølv ynskjer. Vi ser at det ikkje nyttar med fagre ord, og burde ikkje kyrkja eigentleg få den tilliten at dei kan drive med sitt, utan å la utanforståande blande seg inn?



tirsdag 11. august 2020

Topptrimmen 2020 - 2022: Nordre Skagastølstind

Søndag 9.8.2020 var meldt til å bli ein strålande dag, og da fins det vel knapt nokon bedre måte å bruke den på enn å komme seg opp på det høgaste fjellet i Topptrimmen nokon gong; Nordre Skagastølstind, 2167 moh.

Til tross for den ligg høgt, er det likevel lillebror i Skagastølstindane, der sjølvaste "Storen" ruvar lengst sør med sine 2405 moh. Dit kjem eg aldri, men til Nordre kom vi da oss, eit følge på sju heilt vanlige trimmarar som la i veg fra Turtagrø kl 0848 denne varme og ikkje minst vindstille dagen på slutten av sommarferien.

I motsetnad til mange av dei andre toppane som vi "må" bestige, så aular det av folk i dette området. Men sjølv om det er masse folk, så merkar ein eigentleg ikkje så mykje til dei, så snart ein har gått nokre hundre meter.
Det er ein mykje brukt sti inn mot Skagastølsbotn, og hugs å gå rette dalføret. Ein skal IKKJE inn Helgedalen mot Fanaråken og Skogadalsbøen.

Det er ein ganske så fin start, berre nokre små kneikar her og der, og vi tok ikkje første vesle stopp før etter 4,1 km, da vi såg Tindeklubbhytta. Etter starten på omlag 870 moh var vi nå alt kome over 1300 moh, utan å ha slitt oss ut i det heile teke.

Men det var nå moroa verkeleg starta.

Vi vart einige om å gå opp til eit lite vatn som ligg mellom Kolnosi og Nordre. Sidan ingen av oss var kjende der, så tok vi oss oppover noko før stien som går fra sjølve Tindeklubbhytta. Det var likevel ikkje noko problem å komme seg opp, og ved foten av landets 74. høgste fjell, så tok vi ein god pause med drikke og mat.

Traseen oppover såg no nærast ut som ei einaste stor røys. Vi hadde 550 høgdemeter att, i kun ur og stein. Nemnde eg at det såg bratt ut? Ikkje? Vel, det såg bratt ut. Og verst skulle det bli på slutten. Iallfall kjendes det slik ut.

Det gikk forbausande greit å komme seg oppover bratta. I motsetnad til andre liknande toppar eg har vore på, som Steindalsnosi og Gravdalstind, så er det her mykje meir folk som ferdast. Det inneber at det har vorte danna ei rekkje mindre tråkk og det er satt opp mange små vardar som ein kan sjå etter.
Så; Det vart ikkje så ille som eg frykta, og det var vi eigentleg ganske einige om også.

Men det bratte og likevel krevande terrenget tappa oss gradvis for energi (unntatt ungdommen vi hadde med oss da. Ho flaug opp som ein antilope), og eg var veldig glad da eg kom opp til Luster Turlag sin raude og lett synbare kasse. Den var plassert rett under sjølve toppunktet, og du forstår kvifor, når du kjem opp....
Eg skreiv meg inn som nr. 47.
Forutan ungdommen kom dei fleste seg opp i nokolunde samla tropp, og da hadde vi brukt tre timar og 40 minuttar, inklusiv 20 minuttar pause. Det synes eg vi skal være nøgde med.


Det var eit magisk utsyn. Heilt utruleg flott. Rett nok var det enda finare fra Gravdalstind, fordi den toppen ligg meir for seg sjølv og ikkje som del av ei fjellrekke, men makelaust var det likevel.

Den praktfulle utsikta, kombinert med vindstille, god varme fra sola, gjorde at vi kunne ta oss ein velfortjent matbit til, og ein halvtimes pause. I bar overkropp kunne vi sitte på 2160 moh og regelrett kose oss.
Ja, det er høgt ned, men ikkje så ofseleg bratt som mange andre toppar eg har vore på. Ein risikerer kanskje ikkje å ramle nokre hundre meter i fritt fall, men heller kast i kast....
For det er inga leik å komme seg opp hit, og tru at ein kan danse ute på dei verste stupa. Respekt for fjell skal ein ha.


Nå var det berre det verste som stod att: Komme seg ned til vatnet der vi tok lunsjen ein time og tjue minuttar før.
Ein ting er å karre seg opp ei ur, noko anna er å komme seg ned.....
Det gikk i sneglefart, spesielt i det brattaste terrenget heilt øverst. Eit par ganger vart det nokre glipptak, men takka være LYNRASK reaksjon, så gikk det bra med oss alle.
Vi brukte faktisk nesten ein time nedatt, på samme bit som vi altså brukte ein time og tjue minutt opp.
550 høgdemeter på 1,6 km. som det virka til at vi gikk mest i sikk-sakk.

Nå fant vi stien ned til Tindeklubbhytta, og vi møtte stadig folk som skulle opp, både på Topptrimtur, og folk som skulle klatre heilt rundt til Dyrhaugstind.

Dei fire km. innover dalføret hadde vore ganske så greie, men nedatt mot Turtagrø vart det seigt. Det er drygt å gå, spesielt med bein som ikkje har spesielt god fjellturtrening.

Men etter sju timar og eitt kvarter var vi nede til bilane att. Total gåtid var på seks timar og 38 minuttar, og stort fortare enn det ville eg neppe klart å få til.
Sjølve turen vart ikkje lenger enn litt over 14 km, men med nesten 1300 høgdemeter, så vart det ei god økt likevel.


Norde Skagastølstind vil eg anbefale å ta i august. Det var kun nokre få meter på snø, NEDANFOR Tindeklubbhytta, og ein MÅ ta denne turen i finvær. Eg ser på det som meiningslaust å komme seg opp på denne utsiktsposten i...... tåke. Ein anna ting er at turen ned, i vått vær, må være eit sant mareritt.

Ta på dei beste fjellskoa du har, med gode såler, og igjen; Pass på at du tek stien innover mot Tindeklubbhytta og Skagastølsbotn.
Ja, det er ein slitsom tur, men eg kan nesten garantere at det er verdt slitet dersom du går på ein solskinnsdag.
Og det beste av alt; Det må seiast å være lett å finne fram, berre ta deg litt tid nede ved Turtagrø, for det er jo utgangspunkt for så mange turar. Berre eit velmeint tips altså.

Sånn.
Nå har eg vore der. Eg kjem der sikkert aldri fleire ganger.


Bilder:


Utgangspunktet er altså Turtagrø. Og hvis du ikkje veit kor det er, kvifor les du dette da?
Nordre Skagastølstind er fjelltopp nr. to fra venstre på bildet.

Her er vi komne inn mot Tindeklubbhytta, som vi kan sjå mot den nedereste snøfonna. Nordre Skagastølstind er toppen rett under sola.


Lunsj i grønne? Nei, det steingrå. Her kan ein i det minste få eit vagt inntrykk av kor bratt og steinete det er. Men igjen; Det var ikkje så ille å gå opp som frykta. Ned derimot...



Fra toppen måtte eg sjølvsagt ta eit bilde nedatt mot Turtagrø. Dalføret vi ser, er der vi kom opp.


Fra toppen måtte eg også forevige vatnet der vi hadde matpause. Det er det mørke næraste.


Rett nedanfor toppen fikk eg tatt dette bildet mot Fanaråken og over mot Smørstabtindane i Lom.


Såklart, ein fjellfie må vi ha med.
Skagastølsvatnet ligg der, isgrønt, nesten 800 høgdemeter nedanfor oss.

Ser du dei to borte på bandet?
Ein vert liten i dette landskapet.

søndag 2. august 2020

Topptrimmen 2020-2022: Kattøyra

Topp nr. tre (av ti) vart fullført fredag ettermiddag/kveld, 31.7.2020.
Kattøyra, beliggande over Dalsdalen/Vigdalen med toppunkt 1411 moh. var av ein slik karakter at dette måtte bli den gode gamle "ettermiddagsturen".

Start fra Vårstølen i Vigdalen kl. 1645, i fint sommarvær.
Her er ein alt komen på 670 moh, så da var det berre 740 høgdemeter til å gå :-)
Heilt nede fra parkeringsplassen kan vi sjå ein varde mot horisonten der som Kattøyra ligg, men toppunktet ligg (sjølvsagt) lenger innpå. Dog er denne varden eit greit mål å gå etter.

Vi valde å gå om stien til Fivla for å komme bort til Breisete der stien mot den gamle fjellstølen Drivande er å finne. Mellom Breisete og Drivande er det mykje kratt, så denne stien er veldig grei å nytte. Vær obs på at ein må gå forbi Breistølen og mot elva før ein finn skiltet til Drivande, og IKKJE  bli frista til å ta av før.
Vi planla å gå om Vigdalsstølen ned att, slik at vi skulle finne ut kvar det var best å gå, og ikkje minst kva som kunne være kortast.
Og la det være sagt med ein gang; Fra Parkerinsplassen og til stikrysset mot Drivande, så var det 2,7 km via stien om Fivla og Breisete.
Om Vigdalsstølen er det 400 meter kortare.

Så da får kvar einskild velge.

Inn til Drivande er det forholdsvis lett terreng, men det brattar til ein smule derfra. Det er satt opp nokre vardar mot Kattøyra, og endatil eit skilt har kome på plass. Det skulle såleis være fullt mogleg å finne fram.
Når vi hadde passert tregrensa, så fortalde vardane oss at vi måtte bøyge gradvis av mot høgre, og der såg vi att den store varden som vi hadde sett nede fra parkeringsplassen. No byrja det å bli enda brattare, men dette var eigentleg berre eit mindre stykke, og det var fint å gå. Litt smeltevatn rant her og der etter den snørike vinteren og den sålangt kjølige julimånaden. Normalt skulle det vore omtrent snøfritt her oppe.

Oppe på den før omtala varden, så såg vi to nye vardar på kvar sin topp. Det var ikkje så langt til nokon av dei, så vi gikk mot den sørlegaste, noko som så viste seg å være feil.
Vel, det er ikkje første gang vi har gjort ein slik liten tabbe, men oppe i fjellheimen, i dette fine sommarværet, så tok vi ikkje det så tungt. Ein liten ekstrasnue baud ikkje på problem, totalt fikk vi 700 meter omveg, så det var ikkje all verda.

Den korrekte toppen vart nådd etter ein time og 48 minuttar. Vi skulle ikkje vore langt unna halvannan time dersom vi ikkje hadde vore kløner og gått feil. Da syntes eg vi hadde gått på ganske så bra, omtrent utan pausar.

Fra 1411 moh var det eit fint utsyn til alle kantar, og ikkje minst veldig LANGT. Fra fjella mot Skjåk i nord, til Lærdal i sør. Alt dette for ein såpass lett og fin tur.
Notering i topptrimboka, som nr. 90, og klypping i kortet, som eg faktisk hadde hugst å ta med denne gangen.
Det var ingen grunn til å stresse, sommarkvelden var varm og fin. I omtrent vindstille, så var det godt med litt drikke og ein godbit som belønning til seg sjølv.

Det å komme seg nedatt er utan unntak verre enn opp. Når ein skal opp, så ser ein alltid kvar ein kan gå, men når vi no skulle nedatt, så vart det nokre fleire stopp, i.o.m. at vi tok ein litt annan trase. Det var jo inga vits i å gå bort att på den første feile toppen enda ein gang!

Eg konfererte med Stravaspora innimellom, og snart var vi nede i dei spora vi hadde gått opp også. Da hadde vi tatt nokre snarvegar litt meir rett ned, for å sei det slik.
På Drivande satte vi oss ned for å sjå etter kjentfolk, men der dukka det ikkje opp nokon, så da var det via Vigdalsstølen, der dei store grantrea er massakrert sidan sist eg var der. Vel, dei er nok fjerna av ein grunn reknar eg med. Vakkert er det imidlertid ikkje slik det ser ut nå.



Personleg likar eg bedre å gå den andre ruta til Breisete, sjølv om den altså er nokre meter langer. Dette blir ein smaksak.

Fire timar og eitt kvarter etter at vi gikk fra bilen, så var vi nede att, og da hadde vi altså tatt oss svært god tid på toppen, surra litt nedatt og hatt ein fin tur.


Kattøyra er ein lett oppnåeleg topptrimpost som "alle" med interesse for enklare fjellturar kan komme seg opp på. Det er eigentleg berre eitt bratt parti, og det er overkommeleg det også. Det er fra Drivande og opp til den første varden, der vi på halvanna km. skal opp 400 høgdemeter.

Totalt gikk vi 13,7 km og 875 høgdemeter. Ein typisk ettermiddagstur altså.


Drivande er den gamle fjellstølen til Kilen. I bakgrunnen til høgre ser vi mot Fivlenosi.

Dersom du zoooomer inn ein smule, så ser du varden på 1411 på dette bildet. Og det er dit du skal. 



Flott utsyn denne fredagskvelden mot kjente toppar overalt....


Hurungane.

Ein fjellfie fra toppen høyrer alltid med.

Mot Kroken, og sanneleg seier eg dykk; Der er fjorden også!

Mot nord, og det er Vangsen vi ser som den markerte toppen i midten.

Ned mot Drivande.