fredag 18. september 2020

"Cuties" - filmomtale

 Ein av landets mest omtale politikarar siste åra, Sylvi Listhaug, har ikkje vore på førstesidene sidan mandag, og måtte derfor finne på eit sprell for å havne der igjen.
Kva fant ho på denne gang? Jo, eit utspel om at Netflix måtte fjerne den franske filmen "Cuties", fordi den visstnok kan trigge pedofili.

Det var berre eit (stort) problem; Listhaug hadde ikkje sett filmen.....

Men det har eg gjort, nå i kveld. Enda eg ikkje har eit snev av pedointeresse i det heile tatt. Så; kva var dette halvanna time lange franske dramaet for noko? And beware for den norske tittelen: "Søtnoser"










Handling:
Vi møter Amy, ei 11 år gamal jente med bakgrunn fra Senegal. Ho bur saman med familien i eit av Paris sine meir slitne bydelar. Eller; Ikkje heile familen da, for pappa er nemleg heime i Senegal for å hente seg ei kone til. Som om det ikkje er nok med ei.
Fram til da er Amy med bl.a. tante på religiøse møter, der det kun er damer/jenter som har lov til å være til stades. Det vert predikert eit konservativt og kvinneundertrykkande syn, basert på deira tru, islam. Kvinnen skal som kjent være mannen underdaning iflg. gamle religiøse bøker, skrevne av menn, for menn, i ei kvinnediskriminerande tid. 
11-åringen finn møta gudsjammerleg (tog du `an) kjedlege, nesten som eikvar middels gudstjeneste altså, om det enn er gud eller allah som er fokus.

I dette nitriste livet oppdagar ho brått ein dansande, jamnaldrande jentegjeng. Ho vert fascinert av deira "frie" levemåte, dvs. at dei kan gjere som dei vil, utan å bry seg om straff fra fromme, gudfryktige vaksne.
Amy får sjølvsagt bli med i dansegjengen (omsider), og dei skal øve til ein konkurranse. 
Det å gå inn i eit slikt frilynt miljø er ikkje problemfritt når ein kjem fra ein djupt religiøs bakgrunn, og det bikkar over i det stikk motsatte da dei unge jentene omsider skal opptre, og vise kva dei har øvd på...

I minimale antrekk, og med mildt sagt utfordrande danseprogram, så forstår vi, og alle andre som faktisk har sett filmen, at det er samfunnets seksualisering av unge jenter som er filmskaparens poeng her.
Regissøren, som er 35 år gamal, kvinne og med sengalsk/fransk bakgrunn, har ikkje noko ønske om å framstille 11/12 år gamle jenter som ... ja...objekt.... Tvert om kjem ho med ramsalt kritikk av at samfunnet har godtatt slik framstilling.

Og DET, Sylvi Listhaug, hadde du KANSKJE forstått om du hadde brukt halvanna time av ditt liv til å sjå denne dramasaken. Kven veit, kanskje du endatil hadde endra syn, for filmen er også kritisk til det konservative muslimske miljøet, og det er da eit budskap du liker.


Vel.

For ein som ikkje hadde sett denne filmen mot betaling ellers, så var det ikkje akkurat dei mest givande 90 minuttar eg har opplevd. Eg burde heller fortsett lesinga av bok nr. 1 i Game of Thrones, men kan ein ekstra visning være med på å irritere ein av våre mest profilerte politikarar, so be it. Og den pedonissen som finn ein smule glede i å pløyge seg gjennom 90 minuttar fransk, muslimsk familedrama fra fattigstrøket utanfor Paris; Du treng lege. Fort.
Dette var like pirrande som ei rotfylling.

Kva var bra?
Tja, dei unge skodespelarane er dyktige. Noko seier meg at dei er litt eldre enn dei gir seg ut for å være, men uansett gjer dei ein god jobb.

Kva var skralt?
Fransk forstadsdrama fra fattige muslimske miljø er liksom ikkje heilt mi greie....
NEVER again.

Terningkast? Tja, dei unge skodespelarane er flinke, men igjen; Dette er ikkje min tekopp.

Velbekomme. 



lørdag 12. september 2020

"The girl on the Train" - filmomtale

 Jada, det er ingen dagsaktuell film, men det betyr lite for meg. Det er jo først nå eg har sett denne såkalla "psykothrilleren", basert på ein roman ved samme navn.

Film poster with the tagline, "what you see can hurt you"

Kom over denne på TV2 Sumo slik tilfeldig her ein dag, og håpa at den muligens kunne være like stilig som "Midsommar" på samme plattform, men det skal noko til. Den var nemleg knall.
Men The Girl on the Train" var sjåverdig og heilt grei underholdning, med skodespelarprestasjoner i toppklassen.

Handling:
Vi møter Rachel (Emily Blunt) som er nyleg fraskilt, alkoholisert og deprimert. Ho slit med hukommelsestap, grunna den tunge drikkinga muligens(?), og pendlar til og fra rommet ho får låne av barndomsvennen Cathy inn til New York. I storbyen har ho jobben sin, eller rettare; HADDE, fram til ho fekk fyken grunna drikkinga.
På sine daglege togturar ser ho stadig bort til sin tidlegare heim der hennar eksmann Tom no bor med den nye og vellykka kona si, Anna.
To husnummer lenger ned i gata bur Megan og Scott, og det byrjar etterkvart å skje underlege, og tildels farlige ting i miljøet rundt Rachel. La oss sei det slik; I fylla gjer ein ikkje alltid like smarte valg.

Stadige blackouts, framleis som følge av drikkinga til Rachel, eit stadig tettare nett av dobbeltspel, løgner og bedrag driv handlinga framover. Ja, det er ein god gammeldags psykothriller dette.


Men er det bra?

Joda. Dette funker. Men ein bør følge med ein smule, da det stadig er hopp fram og tilbake i tid, og vi vert nærare kjent med dei tre damene, og det einaste dei stort sett har felles.

Ein sit ikkje akkurat på nåler gjennom dei 110 minuttane filmen varer, men filmen er av såpass kvalitet at den aldri vert kjedleg.
Skodespelarprestasjonane er tatt fra øverste hylle, og vi får nokre nostalgiske gjensyn med Laura Prepon (That`70s Show) og Lisa Kudrow (Friends) i mindre roller. Åra har nok satt sine spor der og, som rett må være.

Men det er uansett Emily Blunt vi har i hovedfokus som alkoholisert, deprimert og nyskild kvinne ca. midt i 30-åra. Og ho gjer ein strålande innsats. Eg har ikkje sett ho i så mange filmer før, men ho framstår briljant, akkurat som i "A Quiet Place". Filmen i seg sjølv fekk nemleg ikkje så veldig gode kritikkar da den kom ut i 2016, men Blunt sine prestasjonar vart med rette framheva som svært gode.


Konklusjon; Ein god film, med Blunt som ein soleklar seksar. Dessverre er ikkje resten av materialet like bra, men sjåverdig er det nå likevel.


Høgdepunkt: Hovedrolleinnehavar Emily Blunt

Nedtur: Vi veit sjølvsagt korleis intrigane kjem til å ende, før halve filmen er unnagjort.


Bilderesultat for terningkast 4


tirsdag 8. september 2020

"Open, raus og inkluderende"

 Jaha.

For dette er det Den Norske Kyrkja liker å framstille seg. Ei kyrkje for alle. Ei kyrkje der alle er velkomne, og som tek vare på sokneborna sine.

For oss utanforståande ser det slett ikkje slik ut.

Eg meldte meg ut av det som da vart betegna som "Statskyrkja" i gymnastida. Ettersom eg ikkje vart døypt før 14 dagar før konfirmasjonen, så vart det eit kort opphald i landets største og viktigaste religiøse samfunn.
Dog; Eg fant imidlertid ut at eg stod som medlem heilt fram til 1996, da ein barnedåp "avslørte" meg. Vegen var derfra kort til utmelding, og eg fekk skriftleg stadfesting fra den dåværande kyrkjetenaren om at saka var ordna. Eg har sjekka seinare, og er til alt hell registrert som utmeldt forlengst.

Først og fremst melde eg meg ut fordi eg aldri hadde trudd på korkje gud eller djevel. Ingen av dei ca. 4000 gudeskikkelsane eller nokre av dei tre-fire milliardar av djevlar og demonar som visstnok skal finnast rundt om overalt, høyrdest liksom særleg....truverdige.... ut.
For kvifor skal "vår" gud være meir sannsynleg enn nokon av dei 3999 andre?

Dernest hadde eg lite sans for kyrkja si mildt sagt gammaldagse holdning ovanfor skeive og kvinner. Kyrkja har hatt mange og lange diskusjonar om homofile og lesbiske, som om den allmektige måtte bry seg den døyt om kven vi har til sengepartner.
At kvinner skal være mannen underdaning er også eit forlengst utdebattert tema (skulle ein tru), men så feil kan ein altså ta.


Dei siste vekene har underholdningsverdien vore høg når det gjeld kvinnlege prestar her i prostiet. Sogndalspresten, ung men konservativ, har fått mykje pes fordi han altså ikkje vil utføre visse kyrkjelege handlingar med ein kvinneleg kollega. I dagens Sogn Avis får han støtte av Lustrapresten, som også er av den unge konservative sorten.
Dei øvrige prestane i prostiet kan alle ta mot nattverd fra kvinnelege prestar, og utføre alle kyrkjelege handlingar. Så det er da ikkje alt håp heilt ute.
Prosten, som vel er prestane sin næraste overordna, har ikkje gitt noko svar, men har i tidlegare intervju ikkje lagt skjul på si konservative haldning.
Biskopen prøver i denne saka å ri ein hesteflokk, og det er eigentleg litt pinleg å sjå på.
Jo, det skal være for begge syn i kyrkja, og med det unngår biskopen eigentleg å flagge kva han meiner. Eg trur likevel det er heilt greit å innsjå kvar han   eigentleg    står.


Beklager, alle de som meiner at Den Norske Kyrkja er ein "open, raus og inkluderende" stad å være.
Når våre lokale prestar ikkje kan ta imot brød og vin fra kvinnelege kollegaer, og mange av deira kollegaer i landet reserverer seg mot å vigsle likekjønna, så bør vi forstå at kyrkja er lukka, intolerant og ekskluderande. 
Ja, fleirtalet av prestar kan sikkert tåle både kvinnelege kollegaer og homsar og lesber, men fram til de har fått feia ut middelaldertankane, så får kyrkja finne seg i å leve med eit stempel som gammaldags og trangsynt. Det har kyrkja sjølv valgt.

Kva bør ein så gjere? Tja, i mange år nå har vi høyrt at skal vi få til endringar, så må ein være medlem og heller jobbe innanfra. Det ser ikkje ut til å ha lukkast i særleg grad, all den tid vi no har to lokale og skremmande nok, unge, prestar med (svært) konservativ haldning. Det burde ikkje være så vanskelig å forstå kvifor medlemstalet stadig går nedover.
Det å stemme ved kyrkjevalet er sjølvsagt mogleg, men som vi ser, så har ikkje det ført til noko som helst av liberale tankar. 
Etter mi meining er det einaste verkemiddel som gjer nytte for seg, faktisk å ikkje være medlem.
Som passivt medlem i kyrkja støttar ein stilltiande den openbare forskjellsbehandlinga som kyrkja står for i form av motstand til kvinnelege prestar og nei til homofile vigslar. Hvis ein synes det er ok å forskjellsbehandle folk sånn, så må ein jo gjerne stå som medlem. Velbekomme i såfall.



Så, her er eit forslag: Frigjer Den Norske Kyrkja fullstendig fra alle statlege og kommunale band.
La kyrkja styre seg i den retning den sjølv ynskjer. Vi ser at det ikkje nyttar med fagre ord, og burde ikkje kyrkja eigentleg få den tilliten at dei kan drive med sitt, utan å la utanforståande blande seg inn?



tirsdag 11. august 2020

Topptrimmen 2020 - 2022: Nordre Skagastølstind

Søndag 9.8.2020 var meldt til å bli ein strålande dag, og da fins det vel knapt nokon bedre måte å bruke den på enn å komme seg opp på det høgaste fjellet i Topptrimmen nokon gong; Nordre Skagastølstind, 2167 moh.

Til tross for den ligg høgt, er det likevel lillebror i Skagastølstindane, der sjølvaste "Storen" ruvar lengst sør med sine 2405 moh. Dit kjem eg aldri, men til Nordre kom vi da oss, eit følge på sju heilt vanlige trimmarar som la i veg fra Turtagrø kl 0848 denne varme og ikkje minst vindstille dagen på slutten av sommarferien.

I motsetnad til mange av dei andre toppane som vi "må" bestige, så aular det av folk i dette området. Men sjølv om det er masse folk, så merkar ein eigentleg ikkje så mykje til dei, så snart ein har gått nokre hundre meter.
Det er ein mykje brukt sti inn mot Skagastølsbotn, og hugs å gå rette dalføret. Ein skal IKKJE inn Helgedalen mot Fanaråken og Skogadalsbøen.

Det er ein ganske så fin start, berre nokre små kneikar her og der, og vi tok ikkje første vesle stopp før etter 4,1 km, da vi såg Tindeklubbhytta. Etter starten på omlag 870 moh var vi nå alt kome over 1300 moh, utan å ha slitt oss ut i det heile teke.

Men det var nå moroa verkeleg starta.

Vi vart einige om å gå opp til eit lite vatn som ligg mellom Kolnosi og Nordre. Sidan ingen av oss var kjende der, så tok vi oss oppover noko før stien som går fra sjølve Tindeklubbhytta. Det var likevel ikkje noko problem å komme seg opp, og ved foten av landets 74. høgste fjell, så tok vi ein god pause med drikke og mat.

Traseen oppover såg no nærast ut som ei einaste stor røys. Vi hadde 550 høgdemeter att, i kun ur og stein. Nemnde eg at det såg bratt ut? Ikkje? Vel, det såg bratt ut. Og verst skulle det bli på slutten. Iallfall kjendes det slik ut.

Det gikk forbausande greit å komme seg oppover bratta. I motsetnad til andre liknande toppar eg har vore på, som Steindalsnosi og Gravdalstind, så er det her mykje meir folk som ferdast. Det inneber at det har vorte danna ei rekkje mindre tråkk og det er satt opp mange små vardar som ein kan sjå etter.
Så; Det vart ikkje så ille som eg frykta, og det var vi eigentleg ganske einige om også.

Men det bratte og likevel krevande terrenget tappa oss gradvis for energi (unntatt ungdommen vi hadde med oss da. Ho flaug opp som ein antilope), og eg var veldig glad da eg kom opp til Luster Turlag sin raude og lett synbare kasse. Den var plassert rett under sjølve toppunktet, og du forstår kvifor, når du kjem opp....
Eg skreiv meg inn som nr. 47.
Forutan ungdommen kom dei fleste seg opp i nokolunde samla tropp, og da hadde vi brukt tre timar og 40 minuttar, inklusiv 20 minuttar pause. Det synes eg vi skal være nøgde med.


Det var eit magisk utsyn. Heilt utruleg flott. Rett nok var det enda finare fra Gravdalstind, fordi den toppen ligg meir for seg sjølv og ikkje som del av ei fjellrekke, men makelaust var det likevel.

Den praktfulle utsikta, kombinert med vindstille, god varme fra sola, gjorde at vi kunne ta oss ein velfortjent matbit til, og ein halvtimes pause. I bar overkropp kunne vi sitte på 2160 moh og regelrett kose oss.
Ja, det er høgt ned, men ikkje så ofseleg bratt som mange andre toppar eg har vore på. Ein risikerer kanskje ikkje å ramle nokre hundre meter i fritt fall, men heller kast i kast....
For det er inga leik å komme seg opp hit, og tru at ein kan danse ute på dei verste stupa. Respekt for fjell skal ein ha.


Nå var det berre det verste som stod att: Komme seg ned til vatnet der vi tok lunsjen ein time og tjue minuttar før.
Ein ting er å karre seg opp ei ur, noko anna er å komme seg ned.....
Det gikk i sneglefart, spesielt i det brattaste terrenget heilt øverst. Eit par ganger vart det nokre glipptak, men takka være LYNRASK reaksjon, så gikk det bra med oss alle.
Vi brukte faktisk nesten ein time nedatt, på samme bit som vi altså brukte ein time og tjue minutt opp.
550 høgdemeter på 1,6 km. som det virka til at vi gikk mest i sikk-sakk.

Nå fant vi stien ned til Tindeklubbhytta, og vi møtte stadig folk som skulle opp, både på Topptrimtur, og folk som skulle klatre heilt rundt til Dyrhaugstind.

Dei fire km. innover dalføret hadde vore ganske så greie, men nedatt mot Turtagrø vart det seigt. Det er drygt å gå, spesielt med bein som ikkje har spesielt god fjellturtrening.

Men etter sju timar og eitt kvarter var vi nede til bilane att. Total gåtid var på seks timar og 38 minuttar, og stort fortare enn det ville eg neppe klart å få til.
Sjølve turen vart ikkje lenger enn litt over 14 km, men med nesten 1300 høgdemeter, så vart det ei god økt likevel.


Norde Skagastølstind vil eg anbefale å ta i august. Det var kun nokre få meter på snø, NEDANFOR Tindeklubbhytta, og ein MÅ ta denne turen i finvær. Eg ser på det som meiningslaust å komme seg opp på denne utsiktsposten i...... tåke. Ein anna ting er at turen ned, i vått vær, må være eit sant mareritt.

Ta på dei beste fjellskoa du har, med gode såler, og igjen; Pass på at du tek stien innover mot Tindeklubbhytta og Skagastølsbotn.
Ja, det er ein slitsom tur, men eg kan nesten garantere at det er verdt slitet dersom du går på ein solskinnsdag.
Og det beste av alt; Det må seiast å være lett å finne fram, berre ta deg litt tid nede ved Turtagrø, for det er jo utgangspunkt for så mange turar. Berre eit velmeint tips altså.

Sånn.
Nå har eg vore der. Eg kjem der sikkert aldri fleire ganger.


Bilder:


Utgangspunktet er altså Turtagrø. Og hvis du ikkje veit kor det er, kvifor les du dette da?
Nordre Skagastølstind er fjelltopp nr. to fra venstre på bildet.

Her er vi komne inn mot Tindeklubbhytta, som vi kan sjå mot den nedereste snøfonna. Nordre Skagastølstind er toppen rett under sola.


Lunsj i grønne? Nei, det steingrå. Her kan ein i det minste få eit vagt inntrykk av kor bratt og steinete det er. Men igjen; Det var ikkje så ille å gå opp som frykta. Ned derimot...



Fra toppen måtte eg sjølvsagt ta eit bilde nedatt mot Turtagrø. Dalføret vi ser, er der vi kom opp.


Fra toppen måtte eg også forevige vatnet der vi hadde matpause. Det er det mørke næraste.


Rett nedanfor toppen fikk eg tatt dette bildet mot Fanaråken og over mot Smørstabtindane i Lom.


Såklart, ein fjellfie må vi ha med.
Skagastølsvatnet ligg der, isgrønt, nesten 800 høgdemeter nedanfor oss.

Ser du dei to borte på bandet?
Ein vert liten i dette landskapet.

søndag 2. august 2020

Topptrimmen 2020-2022: Kattøyra

Topp nr. tre (av ti) vart fullført fredag ettermiddag/kveld, 31.7.2020.
Kattøyra, beliggande over Dalsdalen/Vigdalen med toppunkt 1411 moh. var av ein slik karakter at dette måtte bli den gode gamle "ettermiddagsturen".

Start fra Vårstølen i Vigdalen kl. 1645, i fint sommarvær.
Her er ein alt komen på 670 moh, så da var det berre 740 høgdemeter til å gå :-)
Heilt nede fra parkeringsplassen kan vi sjå ein varde mot horisonten der som Kattøyra ligg, men toppunktet ligg (sjølvsagt) lenger innpå. Dog er denne varden eit greit mål å gå etter.

Vi valde å gå om stien til Fivla for å komme bort til Breisete der stien mot den gamle fjellstølen Drivande er å finne. Mellom Breisete og Drivande er det mykje kratt, så denne stien er veldig grei å nytte. Vær obs på at ein må gå forbi Breistølen og mot elva før ein finn skiltet til Drivande, og IKKJE  bli frista til å ta av før.
Vi planla å gå om Vigdalsstølen ned att, slik at vi skulle finne ut kvar det var best å gå, og ikkje minst kva som kunne være kortast.
Og la det være sagt med ein gang; Fra Parkerinsplassen og til stikrysset mot Drivande, så var det 2,7 km via stien om Fivla og Breisete.
Om Vigdalsstølen er det 400 meter kortare.

Så da får kvar einskild velge.

Inn til Drivande er det forholdsvis lett terreng, men det brattar til ein smule derfra. Det er satt opp nokre vardar mot Kattøyra, og endatil eit skilt har kome på plass. Det skulle såleis være fullt mogleg å finne fram.
Når vi hadde passert tregrensa, så fortalde vardane oss at vi måtte bøyge gradvis av mot høgre, og der såg vi att den store varden som vi hadde sett nede fra parkeringsplassen. No byrja det å bli enda brattare, men dette var eigentleg berre eit mindre stykke, og det var fint å gå. Litt smeltevatn rant her og der etter den snørike vinteren og den sålangt kjølige julimånaden. Normalt skulle det vore omtrent snøfritt her oppe.

Oppe på den før omtala varden, så såg vi to nye vardar på kvar sin topp. Det var ikkje så langt til nokon av dei, så vi gikk mot den sørlegaste, noko som så viste seg å være feil.
Vel, det er ikkje første gang vi har gjort ein slik liten tabbe, men oppe i fjellheimen, i dette fine sommarværet, så tok vi ikkje det så tungt. Ein liten ekstrasnue baud ikkje på problem, totalt fikk vi 700 meter omveg, så det var ikkje all verda.

Den korrekte toppen vart nådd etter ein time og 48 minuttar. Vi skulle ikkje vore langt unna halvannan time dersom vi ikkje hadde vore kløner og gått feil. Da syntes eg vi hadde gått på ganske så bra, omtrent utan pausar.

Fra 1411 moh var det eit fint utsyn til alle kantar, og ikkje minst veldig LANGT. Fra fjella mot Skjåk i nord, til Lærdal i sør. Alt dette for ein såpass lett og fin tur.
Notering i topptrimboka, som nr. 90, og klypping i kortet, som eg faktisk hadde hugst å ta med denne gangen.
Det var ingen grunn til å stresse, sommarkvelden var varm og fin. I omtrent vindstille, så var det godt med litt drikke og ein godbit som belønning til seg sjølv.

Det å komme seg nedatt er utan unntak verre enn opp. Når ein skal opp, så ser ein alltid kvar ein kan gå, men når vi no skulle nedatt, så vart det nokre fleire stopp, i.o.m. at vi tok ein litt annan trase. Det var jo inga vits i å gå bort att på den første feile toppen enda ein gang!

Eg konfererte med Stravaspora innimellom, og snart var vi nede i dei spora vi hadde gått opp også. Da hadde vi tatt nokre snarvegar litt meir rett ned, for å sei det slik.
På Drivande satte vi oss ned for å sjå etter kjentfolk, men der dukka det ikkje opp nokon, så da var det via Vigdalsstølen, der dei store grantrea er massakrert sidan sist eg var der. Vel, dei er nok fjerna av ein grunn reknar eg med. Vakkert er det imidlertid ikkje slik det ser ut nå.



Personleg likar eg bedre å gå den andre ruta til Breisete, sjølv om den altså er nokre meter langer. Dette blir ein smaksak.

Fire timar og eitt kvarter etter at vi gikk fra bilen, så var vi nede att, og da hadde vi altså tatt oss svært god tid på toppen, surra litt nedatt og hatt ein fin tur.


Kattøyra er ein lett oppnåeleg topptrimpost som "alle" med interesse for enklare fjellturar kan komme seg opp på. Det er eigentleg berre eitt bratt parti, og det er overkommeleg det også. Det er fra Drivande og opp til den første varden, der vi på halvanna km. skal opp 400 høgdemeter.

Totalt gikk vi 13,7 km og 875 høgdemeter. Ein typisk ettermiddagstur altså.


Drivande er den gamle fjellstølen til Kilen. I bakgrunnen til høgre ser vi mot Fivlenosi.

Dersom du zoooomer inn ein smule, så ser du varden på 1411 på dette bildet. Og det er dit du skal. 



Flott utsyn denne fredagskvelden mot kjente toppar overalt....


Hurungane.

Ein fjellfie fra toppen høyrer alltid med.

Mot Kroken, og sanneleg seier eg dykk; Der er fjorden også!

Mot nord, og det er Vangsen vi ser som den markerte toppen i midten.

Ned mot Drivande.


tirsdag 21. juli 2020

Topptrimmen 2020-2022: Grånosi

"Ettermiddagstur".
Eit uttrykk som eg ofte har brukt på dei litt "lettare" toppane som har vore med på Luster Turlag sin mangeårige Topptrim.

Grånosi, 1347 moh. beliggande over Engadalen og over mot Luster er eit slikt eksempel, altså på "Ettermiddagstur".

Ganske så impulsivt fant eg ut at denne nært beliggande toppen var verdt ein tur mandag 20.7.2020.
I utgangspunktet vurderte eg å sykle opp i Engadalen og gå derfra, men fornufta slo heldigvis inn, så det vart bilen opp Vassvollvegen.
Det kan være verdt å nemne at Vassvollvegen AL framleis krev kontant betaling for bruk av vegen. Medan store deler av verda ellers gjerne nyttar betalingsmetodar som t.d. vipps, så skal dette aksjelaget har det i cash.
Altså: Vi er i 2020. De må seriøst opprette ein vippskonto. Helst i fjor. Eg betaler gjerne, men må i det minst vite kva kontonummer det skal innpå, eller kven som kan kontaktast for info.

Nåvel.

Den opprusta vegen til Vassvollane er verdt å bruke hvis ein startar å gå herfra. Alternativt kan ein gjerne gå fra Mytane og via Navarsete og Heggdalen, eller fra Røssesete over Harastølen i Luster. Eg valde altså Vassvollane, fordi eg ville gå om den gamle fjellstølen vår, Bergskar, av meir nostalgiske grunner. Har ikkje vore her på 14 år, og dette er den gamle fjellstølen til Haugane. Her oppe i fjellet, 1000 moh, dreiv dei altså på med støling ein gang i tida. Livet er på mange måtar enklare nå.



Litt om stien opp. I området rundt Flatningane er det flust av stiar ein kan gå, og mange av dei er skilta. Problemet er imidlertid av mange av skilta er gnaga på av hestar, og dermed heilt eller delvis øydelagde. Nå er eg heldigvis ein smule lokalkjend, så det baud ikkje på noko problem, og fra Flatningane og opp til Bergskar er det ein heilt grei sti, om enn ikkje så mykje brukt.

Derfra gikk eg opp mot trigpunktet som er markert på kartet på høgde 1058. Dette punktet ser ein på god avstand. Derfra var det berre å rusle innover fjellet, uten at eg hverken såg eller høyrde ein sjel. Av og til kan det være veldig behagleg.

Oppe i fjellheimen kom eg så til to mindre hytter, den eine visste eg om fra før, men den nyaste stod der definitivt ikkje sist eg var der, i 1988 trur eg det var.
Dermed tok eg snuen forbi den nyaste hytta også, som ikkje er den største eg har sett.
Men likevel; Veldig greit å vite at det er to krypinn her oppi ville fjellet i fall ein skulle hamne i naud eingang.
Nå kom det eit par mindre snøfenner som eg måtte krysse, og over nokre av dei var det gått såpass mykje at det var vorte søkk. Om det er folk eller dyr, har eg ingen aning om, og bryr meg heller ikkje. Det var uansett eit fint terreng å gå i, og det gikk lett å finne Turlaget sin kasse. Den var festa på eit nytt trigpunkt, markert som 1346 moh på kartet. Det høgaste punktet er oppgitt til 1354, og ligg noko lenger innover i fjellet.
På toppen var det nå ein heller kald vind, så eg tok dei obligatoriske bilda, skreiv navnet i boka (som nr. 114), og skulle klippe kortet......som låg att heime....Hadde nemleg tatt det ut av kartmappa, og gløymt å legge det inni att etterpå....

Det fins større problem her i verda. Corona, narkokrigen i Mexico, borgarkrigen i Syria, aidsepidimien i Sør-Afrika...
Når ein set det perspektiv, så er eit attgløymt kort av mindre betydning. Eg kan heller gå opp att seinare, dersom Luster Turlag ikkje skulle tru på meg. Men bilder og signatur i boka held sikkert :-)

Eg ville gå om Stordalen nedatt. Det betydde at eg følgde Stravaspora mine ned til dei før omtala hyttene, og gikk ein ny trase derfra.
Dette var ein mykje bedre sti å gå,  meir brukt, og ikkje på langt nær så bratt som det hadde vore fra Flatningane og opp til Bergskar.
Men det visste eg jo om.
Eit godt tips må derfor være å gå heilt bort på Flatningane, og om Stordalen når ein skal på Grånosi. Eg gikk jo om Bergskar av nostalgiske årsaker. Dessutan er Flatningane ein av dei mest velstelte og flottaste stølane i heile Lustrafjelli, så ein stopp her er eit must.
Fra Flatningane og ned til parkeringsplassen er det berre ein km, og ein kan gå omtrent kor ein vil, om enn stiane er å føretrekke.

Vel nede att ved bilen kom eg på at støttebinda til knea hadde vore gode å ha, samt gangstavane mine. Gangstavar er kanon, og støtte for mine urgamle og utslitte fotballkne var sårt sakna. Det var regelrett vondt å gå nedover på slutten. Godt det ikkje var ein lenger tur.

Eg brukte ein time og 32 minuttar opp, og eg gikk ikkje som ein racer akkurat. Tok litt bilder her og der, drakk litt saft, mimra litt og hadde det i det heile ganske så bra. Ein liten pause på toppen,  klesbytte, ein bitteliten matbit, drikke, foto og signatur tok nokre minuttar.
To timar og 45 minuttar etter at eg gikk fra bilen, så var eg nede igjen, så jo; Grånosi er ein ettermiddagstur, med fint terreng og som vanleg; Strålande utsyn til tross for den heller beskjedne høgda over havet.
Total distanse vart 10,5 km og791 høgdemeter.

Bilder:


Fjellstølen Bergskar er forlengst nedlagt, og kun nokre steintufter vitnar om arbeidet som pågjekk her oppe i høgfjellet i si tid.


Her var eg komen nesten til hyttene, og Grånosi reiser seg i bakgrunnen. Herfra er det ca. to km. til toppen.


Eg måtte jo ta ein fjellfie på toppen, ettersom eg hadde gløymt att klyppekortet mitt heime....

Skilta er som nevnt i ein miserabel forfatning rundt om i fjella. Dette var av dei bedre.

Ein snøfie/skyggfie høyrer med på einkvar fjelltur.

Heggdalsvatnet(1025 moh) er isfritt, men det tok si tid i år.

På Flatningane er det så fint at ein skulle tru at det vart nytta robotklippar. Det er det sjølvsagt ikkje, men hestar og sauer gjer også nytten. Fine og velstelte hytter og stølshus er det her også!

Hadde ikkje med salt til desse....

mandag 6. juli 2020

"Scary stories to tell in the dark" - Filmomtale

Ein fin liten familegrøssar, fra den norske regissøren Andre Øvredal, mannen  bak den mildt sagt uhyggelege "The autopsy of Jane Doe". Vi får for all del håpe at det ikkje er mindreårige som finn ut at dei skal sjå "Jane Doe" etter denne heldige versjonen av "Scary stories"....

Scary Stories to Tell in the Dark film logo.jpg

"Scary stories" er basert på barne og ungdomsserien ved same navn. Dette er såleis ikkje ein skrekkfilm for oss diehard grøsser og horrorfans, men skal vi heller kalle det ein slags lettare og passe skummel innføring i skrekkgenren for dei litt yngre av oss?


Handling:
Vi er i året 1968 der ein smånerdete vennegjeng gjer seg klar til Halloween. Det er siste gang dei skal feire "trick or treat", for neste haust er dei liksom for gamle.
Vennegjengen er plaga av den vanlege ufordraglege samling idrettstullingar, de veit; Den samme drittgjengen som vi har sett i dusinvis av amerikanske filmar opp gjennom åra. 
Men nå er det halloween, og dei tre nerdene har lagt ein plan, som Egon Olsen ville ha sagt.

Planen går "helmax", med det unntak at idrettstullingane blir drit(!)forbanna og skal hevne seg. Nerdegjengen havnar til slutt i det fraflytta og skumle huset som antaglegvis befinn seg i einkvar amerikanske småby. I dette skumle huset var ei ung jente innesperra av den slemme familien sin, og kanskje heng noko att.....?

No prices for guessing at det gjer det.

Ei bok dukkar opp. Skreven av den stakkars innesperra jenta, med blod som blekk. Oi-oi, dette blir ille!


For oss som har sett mengder med grøss og gru før, så veit vi sjølvsagt alt som vil skje, men i dette tilfellet er ikkje det så nøye. Dette er berekna på eit heilt anna publikum, og det funker godt. Vi får nokre velplasserte jump-scares, spennande og småekle hendingar, eit lett intrikat plot og nokre småskumle scener. Jo, dette er ei god og effektiv innføring i den fantastiske filmgenren som heiter "skrekk".
Det er lettvektarskrekk, men det er heile hensikta. Kvifor skal ein skremme folk fra sans og samling, slik at dei aldri løyser ein kinobillett igjen? Filmselskapet skal jo tjene pengar, og det har dei da også gjort på denne fiffige familegrøssaren. Faktisk ventar eg berre på oppfølgaren!



Kva var bra?
Fugleskremselet.

Kva var mindre bra?
Han duden fra The Walking Dead såg litt for gammal ut til denne rolla.

Alt i alt, ein fin familegrøssar, men ikkje for dei aller minste. Det er tross alt ein grunn til at aldersgrensa er som den er (15). 12-åringen treng ikkje sjå denne åleine.

Lukke til!

Bilderesultat for terningkast fire



"Ukjent soldat" TV-serie, omtale

Nå i mai kom miniserien "Ukjent soldat" ut på strømmetenester.
Netflix vart mitt valg, og eg slukte denne briljante finske serien i to jafs.

A theatrical release poster of the film featuring a Finnish soldier carrying a machine gun tripod through a foggy forest.

"Ukjent soldat" er basert på Vaino Linnas roman fra 1954. Han var sjølv soldat under andre verdskrig, og deltok bl.a. i den såkalla "Fortsettelseskrigen" som Finland førte mot Sovjet.
Som vi alle veit måtte Finland avstå store landområder etter Vinterkrigen halvanna år før, men med nazitysklands invasjon av Sovjet sommaren 1941, så gikk Finland også til angrep mot den mektige naboen i aust. Finland ville ta attende landområda dei måtte avstå, og det er dette felttoget som er bakgrunn for romanen og dermed også TV-serien.

"Ukjent soldat" følgjer ikkje ein hovedperson, men vi vert litt lausare kjent med ei rekke soldatar og offiserar i den finske hæren. Kameratskapet som soldatane føler til kvarandre, hiarkiet mellom offiserar og soldatar, meiningslause handlingar, krigens råskap og barbari..... alt vert skildra fra synsvinkelen til dei vanlege soldatar. Soldatar som gjerne vert ofra som kanonføde mot det som etterkvart skal bli ein uovervinneleg krigsmaskin i form av Den Røde Arme.

Kva slags figurar møter vi så?
Jo, t.d. den unge offiseren med sin trofaste forlova. Han er fra ein velståande familie av militærslekt, og føler fedrelandet kallar. 
Vi møter underoffiserar som utfører dei ordrar som vert gitt, uansett kor heilville dei møtte framstå.
Vidare treffer vi høgtståande offiserar som knapt bryr seg om soldatane i det heile tatt, så lenge dei gjer som dei får beskjed om.
Men mest av alt er dette altså beretninga sett fra heilt vanlege unge menn sin synsstad, krigens meiningslause og endelause voldsorgiar.

Konfliktar oppstår når krigslukka byrjar å snu. Da er det den erfarne soldaten fra Vinterkrigen som må trå til. Som hardfør gardbrukar uti villmarka er han vand med å klare seg, uansett tilhøve. Spørsmålet vert berre: Er det for mykje endatil for denne dyktige mannen?


"Ukjent soldat" baserer seg på Linnas eigne observasjonar og opplevingar som soldat under krigsåra. Boka vert, med rette, rekna som eit av finsk litteraturs aller største meisterverk, og spør du meg, så fortjener denne serien nesten samme status.
Det er ein, etter finske tilhøve, dyr og stor produksjon. Kritikkane heime i Finland var blanda, der mange av dei kritiske røystene gjekk på den brutale framferda som også dei finske soldatane stod bak. 

TV-versjonen er på fem deler, med kvar episode på i underkant av time kvar. Det er også ein langfilm-versjon på knappe tre timar.

Så, er dette bra TV?

Utan tvil. Dei finske soldatane snakkar... ja... finsk. Sovjetarane snakkar russisk. Slagscener er påkosta, kostymer og rekvisittar ser, etter mitt enkle auge, ut til å være ein ekte finsk hær anno 1942. Slik er det ytre av høg klasse.
Men det er altså den vanlige soldats opplevingar som gir inntrykk. Unge menn som dreg ut i ein meiningslaus krig, forført av stormannsgalskap og urealistiske draumar fra forvirra statsleiarar.
Det er som nevnt brutalt, og noko happy ending kan vi nesten sjølvsagt berre gløyme.

For som vi nå veit: Fortsettelseskrigen enda med finsk tilbaketrekning, og kapitulasjon med enda verre vilkår enn det dei hadde fått etter Vinterkrigen. Enda større landområder måtte avståast til Sovjet, og Finland måtte betale ei stor krigserstatning attpå. 
Verst av alt var likevel at over 60000 finske soldatar vart drepne i dei blodige kampane, eit veldig antal når vi veit at Finland hadde ei befolkning berre noko større enn Norge.

Hvis du framleis ikkje har sett den beste nordiske krigsfilm/TV-serie nokon gong, så gjer det. I kveld.

Bilderesultat for terningkast fem


søndag 5. juli 2020

Topptrimmen 2020-2022: Nipa

Omsider.
Etter nesten to års venting.

Luster Turlag sitt flotte og tildels utfordrane tiltak med å dra folk rundt om på plassar der dei ellers aldri ville satt sin fot.
Vi snakkar sjølvsagt om den nyleg igangsatte Topptrimmen for åra 2020-2022.

For dei som ikkje kjenner det smått geniale konseptet, så handlar det altså om å besøke 10 fjelltoppar rundt om i vår fjellrike og store kommune.
Vi har tre år på oss, og om det er sommar eller vinter betyr ikkje så mykje.

For mitt vedkommande vert alle toppane på sommarstid, da mine skiferdigheiter er......minimale.
Opp skulle nok gått bra, men ned. Hoi.

Første, og definitivt lettaste av dei ti, vart tatt nå, laurdag 4.7.
Det er toppen som gjer at mykje av bygda ligg i skugge store deler av året, Nipa, der posten er satt på 867 moh.
Her KAN vi køyre opp nesten til stølen Røyteholet, og gå i ein halvtime før vi er på toppen. Men kva er vitsen?
Heiter det ikkje ToppTRIM?
Turlaget har i deltakarkortet sitt sagt at startpunkt kan være fra Joranger eller Røneidsstølen, slik at vi i det minste får ein smule utfordring.
Eg valde å gå for den fjerde varianten, sykling heimefra, da det tross alt er tohjulstreninga som er viktigast for meg. Eg anslo distansen til ca. 15 km. ein veg, og satsa på å trille om Lambhaug og Høgi på veg opp.
Som tenkt, så gjort. 
Med terrengsykkel klar, eit liten sekk med nokre bitar fyrstekake, RedBull og klesskifte så trilla eg i veg. Det gikk ikkja akkurat i #kollosalfart mot Marifjøra og opp Marheimsgjelet, men det var da heller ikkje hensikta.
Roleg opp til Lambhaug også, før dei meir utfordrande delene forbi bomvegen ved Høgi og opp til parkeringsplassen ikkje så langt fra Røyteholet. Eg brukte ein time og 26 minuttar opp til dei knappe 650 moh, uten å slite meg ut. Skulle tross alt gå til topps også. Det er mange år sidan eg var her sist, og hadde derfor ikkje så store kunnskapar om stien eg skulle gå.

Røyteholet er ein fin støl, med nokre mindre tjern. Isolert sett skulle ein tru at dette var ein stad som høyrde heime i skogane på austlandet.
Men uansett kor sjarmerande det var med sauer og tjern, så var det toppen som var målet.
Det gikk rimeleg greit å finne posten som var satt opp, for her skal ein faktisk berre gå etter det høgste punktet. Det går ein tydleg sti fra Røyteholet og vidare mot "Speigelen" som den populært vert kalla. Eit par hundre meter før ein kjem heilt bort til den, så er det berre til å ta av fra stien, og bryte av til høgre mot det som ser ut til å være det høgaste punktet og vips! så ser ein posten litt innpå. Heilt greit å finne fram.
Det tok meg ein halvtime fra eg parkerte sykkelen, og totalt ein time og 58 minuttar sidan eg sykla heimefra. Distanse var 15,5 km.

På denne fine sommardagen vart det klar sikt til alle kantar: Mot Jotunheimen, Breheimen, Haugmelen og gudane må vite kva dei heiter alle toppane vi ser herfra. 
Etter å ha klipt kortet og satt signaturen min i boka som nr. 38, rusla eg ned til "Speigelen" for fyrstekake og RedBull. Her kunne eg sjå nedatt på huset mitt, men også Skagastølstindane og Feigefossen. Rett fint var det!
Eit kvarters pause måtte eg unne meg, før det var berre til å labbe nedatt tiol Nakamuradoningen. På att med sykkelsko og hjelmen, og i adskillig større fart enn opp, så tok eg vegen om Sjåflat og Joranger.
På den måten vart det ein fin rundtur, og vel heime viste Strava i underkant av 30 km. 3,7 av desse var til fots, resten på to hjul. Heile turen i overkant av tre timar, og det inkluderer klesskifte, skobytte, fotos og ein liten matbit. 

Løysinga med å sykle til ein Topptrim syntes eg var såpass vellukka, at det ikkje skal utelukkast at eg gjer det fleire ganger. Bolstadnosi og Grånosi er dei første eg kjem på i så måte. Vi får sjå korleis det blir...
Eg anbefaler iallfall folk i Gaupne og dei andre næraste nabobygdene til Nipa å gjere det samme. Da får de ei god sykkeløkt, og ein fin liten topptur som kan by på flott utsyn.


Bilder: 

Det er ikkje noko varde på toppen, men posten er rimeleg grei å finne likevel. Den er ganske enkelt plassert der den skal være, på det høgaste punktet:-) Herfra kan Nipa by på fint utsyn, til tross for den beskjedne høgda over fjorden. Heilt i bakgrunnen ser vi t.d. Skagastølstindane.





"I can see my house fram here" var ein tittel på ei plate av progrockbandet Camel. Og fra Nipa kan mange gåpningar sjå sitt hus. Fint å sjå NED på Engadalsvegen og Engadalen også.


Desse kjende toppane markerer seg godt i fjellheimen.




Og altså: Heilt opp hit kan ein sykle. Hvis ein gidd. Tenk på at herfra er det kun ein halvtime til toppen, ein tur som også mindreårige kan klare ganske så greit, dvs. gåturen fra parkering til toppunkt.







søndag 24. mai 2020

Have a good trip - filmomtale

Dette er ein film som er svært aktuell for alle oss med ein smule interesse for ruspolitikk.
Vi står som kjent midt oppi ein heit debatt om rusreform, og denne filmen kan faktisk være eit forholdsvis nøkternt bidrag i så måte.
Have you ever had a bad trip while high on any type of drug and if ...

Filmen vart sluppen på Netflix nå i mai, og den norske tittelen er..... "Psykedeliske høydepunkt".

Eg føretrekk den originale tittelen.

Dette er ein slags dokumentarfilm, med ei rekkje intervju av kjende personar som har testa diverse psykedeliske stoff, det mest kjende er såklart LSD.
Og da vil du kanskje tenke; Er ikkje det veldig farleg?
Jo, som alle rusmiddel i ein eller annan form er det forbunde med fare å innta det, men det er ikkje på langt nær så farleg som vi "lærte" i t.d. "Himmel og helvete".
Hadde det så vært, så burde vi sjølvsagt høyrt mykje meir om fatale konsekvensar av bruken, men det gjer vi jo ikkje.

Vel, tilbake til sjølve filmen.
Vi får sjå tidlegare tiders propaganda om kor farleg LSD kunne være, presentert av legar, gjerne i militæruniform. Det høyrer med til historia at LSD opphaveleg vart brukt som legemiddel og testa ut, bl.a. på studentar fram til byrjinga av 1960-talet. I takt med datidas moral, så vart det satt ein stoppar for all legal bruk, noko som sjølvsagt gjorde at den illegale bruken eksploderte. Vi kjenner alle til kunstnarar av diverse slag fra den tida som utan tvil testa psykedelisk dop.
Vi møter ei mildt sagt underleg forsamling med kjendisar, Ben Stiller, Sting, Sarah Silverman, Carrie Fisher og haugevis av andre som fortel om sine opplevingar, påverka av psykedeliske stoff.
Ja, det fins einskildhistoriar om folk som har opplevd underlege og kanskje skumle ting påverka av eksempelvis LSD, men langt dei fleste skildrar bruken som eit dykk i diverse sanseopplevingar som vi ikkje kan oppleve ellers.


Her i landet har LSD bruken auka ein smule siste åra, skal vi tru rapportane. Det er kanskje ikkje så rart. Stoffet krev særs lite plass, det er ikkje rapportert om dødsfall, og mange brukarar seier å oppleve ting dei aldri har drøymt om før. Klart, det kan medføre farlige situasjoner, spesielt hvis ein drikk alkohol ved sidan av. Men da er liksom heile vitsen borte, spør du meg. Og nei; Eg har aldri prøvd psykedelisk dop av noko slag, og har heller ikkje noko ønske og behov om å gjere det. Eg har opplevd ein hallusinasjon (av utmatting på militærøvelse), og det var lysår fra å være skøy. 



Filmen intervjuar brukar etter brukar, og er det da så ingen ulemper med psykedelisk dop? Er dette eit slags mirakelstoff som slepper laus nye banebrytande tankar hos alle?
Nei, det er også ei rekke kritiske merknader, bl.a. må ein passe på å ikkje ta for mykje. Ein vanleg feil er at ein ikkje har tolmod til å vente på at rusen skal slå inn, og derfor tar ein lapp til. Det er ikkje å anbefale. Og igjen: IKKJE drikk alkohol ved sidan av!!
Skal eg være heilt ærleg, så vil eg vel neppe anbefale nokon å prøve rusmiddel i det heile tatt, men hvis du absolutt MÅ, så er antagleg LSD og andre psykdeliske middel av dei tryggare. Følg desse gode råda, hvis du som sagt absolutt MÅ teste.

Kanskje du går i flint over det eg har skreve her, og meiner at eg oppfordrar til å teste dop?
Beklager, da har du ikkje forstått noko av det eg har skreve. Kommenter gjerne, men legg att fullt navn, slik som eg gjer. Anonyme innlegg bruker eg ikkje tid på.

"Have a bad trip" er ein interessant og småmorsom film om bruken av eit berykta dop, som er langt mindre farleg enn "dei" vil ha oss til å tru. 
Det er ikkje nokon film som kvar og ein vil ha interesse av, men som sagt, for oss med meir enn middels interesse for temaet, så anbefaler eg den gjerne. 

På Netflix altså.

Bilderesultat for terningkast 4