mandag 23. november 2020

DES - serieomtale

 I 1982 vart vi nærast rysta over nyhenda fra England om ein Dennis Nilsen. Dette var ein mann som hadde begått fleire drap, noko som var forsåvidt ille nok i seg sjølv. Men han hadde ikkje berre tatt livet av kanskje 15-16 menn, han hadde oppbevart dei i husværet sitt, i månadsvis, deretter partert dei og brunne opp restane. Dei restane som ikkje vart med i bålet, vart forsøkt spyla ned i dass, og det var nettopp dette som gjorde at han vart oppdaga.


Makabert i 1982. Minst like makabert å lese detaljane nå.

Snart 40 år etter så kom altså miniserien om denne norskætta seriedrapsmannen, ein av Englands mest omtala av sorten nokon gang.



Serien er i tre deler, og vart tilgjengleg på TV2 Sumo nå i november. 

Handling: 
Vi startar med Nilsens pågriping, rett etter at ein røyrleggjar har vore å staka opp dei tette kloakkrøyrene i bygningskomplekset der Nilsen bur. 
Vi vert derfor spart for det som kunne overgått dei villaste splatterfilmane sine blodorgiar, noko som jo er heile poenget med denne briljante serien. Vi får nemleg ikkje sjå blod nesten i det heile teke, og parterte kroppsdeler vert vi også spart for, med unntak av nokre kjøttslintrer som den før omtala røyrleggjaren viser fram i eitt sekund.

Men til tross for at vi altså ikkje SER noko som helst, så kan vi likevel godt forestille oss korleis det har vore i Nilsens husvære, gjennom den stadige trangen politietterforskarane har til å dekke for luftvegane....

Det er altså ikkje utføringa av dei mange drapa som er hovedfokus her. Tross alt; Vi snakkar ikkje om SAW eller Hostel.
Det er politiets etterforskning som er hovedtema, samt eit dykk ned i ein svært farleg mann sine tankar. Nilsen nektar nemleg å snakke med politiet etter ei tid, og hyrer heller inn ein kjend forfattar. Boka er forøvrig ekte, og er ein av mange bøker om seriedrapsmenn som forfattar Brian Masters har skreve.

Politiet slit med manglande håndfaste bevis, tiltross for at Nilsen vedgår altså 15-16 drap.
I ein rettsstat skal det heldigvis meir til enn berre ei vedgåing. 
Leiaren for etterforskninga møter stadig juridiske utfordringar, samt at han må inngå ei rekkje kompromiss for i det heile teke å få Nilsen tiltala for overlagde drap.


Det er sjølvsagt inga spenning om kva utfallet blir, for det kan vi alle finne ut. 
Men likevel er dette er sjeldant engasjerande og drivande god TV-serie, lysår fra alle dei lettliva krimseriane som TV-kanalane spyr ut til dagen. 
Og ingen er bedre enn hovedperson Dennis Nilsen himself, fantastisk spela av skotske David Tennant, sist sett som ein av Voldemort sine dødseetarar i Harry Potter-filmane.

Som Nilsen er han laaaangt skumlare enn Voldemort nokon gang kunne bli. Her har vi ein intelligent, bebrilla byråkrat som styrer mykje av etterforskninga slik han vil. Ein intelligent mann, som også kunne oppbevare lik under golvplankane i huset sitt i månadsvis, samt småkoke eit hode i mange timar slik at kjøttet kunne spylast ned i dass.

Ein engasjerande, skremmande og knakande god TV-serie som alle med eit snev av sans for realistisk, britisk krim bør sjå. Om ikkje anna, så er tidssnittet perfekt: Folk røyker som besatt, det vert brukt fasttelefonar og skrivemaskiner, og alle menn går med slips.

Glad dei dagane er over.


Ein soleklar





søndag 15. november 2020

Nobody sleeps in the woods tonight - filmomtale

 Eg vil ikkje ein gang PRØVE å uttale originaltittelen til denne polske slasher-saken, det er ille nok å måtte prøve å skrive tittelen.
Derfor held eg meg til den engelske utgåva heretter.

Polske skrekkfilmar er av det meir sære her i huset, men da denne kom ut på Netflix nå i slutten av oktober, kvifor ikkje gi den ein sjanse?



Polen er for meg eit filmland som er heilsvart. Trur aldri eg har sett filmar derfra, men ein gang må jo bli den første, og kva passar da bedre enn 100 minuttar tradisjonell "ungdom på tur møter stor. stygg, sterk slaktar"?

Handling:
Ein kort prolog viser oss ein sliten postmann som oppdagar noko rart på ein avsidesliggande gard. Nede i kjellaren på småbruket der han skal levere ein pakke, er det eit eller anna av den store og sterke arten. Polens svar på Postman Pat får aldri levert pakken sin, men havnar antaglegvis som mat.

Fast forward 30 år, og vi skal til ferieleiren "Adrenaline" der kjipe byungdommar må bu seg på ei heil veke utan nettbrett, mobil og andre ting som alle berre MÅ ha i dagens samfunn. 

Leirdeltakarane vert delt inn i grupper på fem (pluss ein instruktør) og vi følgjer den eine av desse gruppene ut i den omtrent endelause polske skogen.
Dei fem er av den vanlege ungdomsgjengen vi treffer på einkvar filmtur i ødemarka: Den flotte blondina, filmnerden, den depressive, idrettsdusten og homoen. Dei fem, pluss deira kvinnlige instruktør, går og går. Dei finn spor som ville fått alle andre til å snu, men som i filmland berre får dei til å gå vidare. 
Det vert såleis ingen prisar for å gjette at våre heltar møter på den/dei før omtala store, stygge, sterke slaktarane (SSSS), og det er heller ingen prisar for å gjette kven av våre ungdommar som kjem til å komme heim att i eitt stykke.


Det tok meg ca. 20 sekundar å finne ut kven som ville overleve. 

Og eg fikk rett.

Ein treng ikkje å ha sett så mange slike slashers for å vite korleis dette skulle gå, så det var eigentleg berre å vente på korleis SSSS ville knerte dei ulike leirdeltakarane.
Nokre fiffige variantar var det da også, og såleis ikkje heilt vekkasta tid å bruke framfor skjermen.

Mange referansar til filmar generelt og skrekkfilmar spesielt fra nerden si side, blondina får flasha litt boobies, sex er einsbetydande med døden, dvs. alt er forutsigbart. Skummelt er det ikkje, men ein viss underholdningsverdi har denne filmen tross alt. Miljøet er for det meste lys sommardag i polske skogar, ikkje netter rundt Crystal Lake. Homoen får lagt inn nokre spark til polsk politikk, prisverdig av regissør og manusforfattar, kyrkja får sin dose kritikk, og filmen har ein fin liten snert som eg likte ganske godt. Den gir seg ikkje ut for å redde verda, dette er rein drapsunderholdning i regi av dei nå velkjende SSSS.

Kva var bra? Tja, at det var ein forutsigbar og velkjend modell, med nokre småoriginale drap her og der. Alltid skøy med litt nye metodar.

Kva var dårleg? Årsaka til det som gjorde SSSS til det dei framstår, den vart FOR dum. Skrekkfilm til tross.


Men konklusjonen må likevel bli at dette var langt fra dei verste 100 minuttar eg har brukt på Netflix. Sjølv om filmen ikkje har fått dei beste kritikkar, så syntes eg dette var grei tidtrøyte.

Til slutt vil eg anbefale å sjå filmen med originalspråket, og ikkje dubba til engelsk. 








lørdag 14. november 2020

#alive - filmomtale

 Og da har vi omsider sett ein ny film fra Sør Korea. Det vert laga haugevis av filmar i denne teknologiske stormakta, men langt fra alle kan seiast å være like spennande å bruke tida på.

Enter: #alive ein zombiefilm fra drabantmiljøet i utkanten av ein koreansk storby, og nei; Det er ikkje Seoul. Filmen er nemleg laga i Gunsan, eit par hundre km. sør for hovedstaden.


Handling:

Vi møter ungdommen Oh Joon-Woo, som bur saman med familien sin i eit bustadblokk-kompleks.
I det heller vesle husværet lever han for det meste sorglause dagar, og brukar tida på gaming. Ikkje litt, men MYKJE gaming. Dette legg han gjerne ut på nettet, for han er på såpass bra nivå at det fins folk som vil følgje spelinga hans direkte.

Ein dag er resten av familien på bytur, da det brått kjem inn merklige meldingar på TV om at folk vert sjuke, døyr og så kjem tilbake fra dødsriket for å fortære dei stadig færre levande.
Ikkje så originalt at det gjer noko, men i motsetnad til i "The Walking Dead" så har vi ikkje trege halvrotne vrak som subbar rundt i gatene, men hordar av springande nyleg avdøde, som kun er ute etter kjøtt.

Blokka til gameren vår vert etterkvart ganske så isolert, og det verkar som om Oh Joon-Woo skal sulte ihjel. Ikkje evnar han å rasjonere maten sin, og handel kan ein skyte kvite piler etter, da gatene er fulle av dei levande døde.

Alt håp er ute, da han brått får kontakt med ei jente fra naboblokka. Det burde han strengt talt klart mykje før, med så lite å tilbringe dagane med som han tross alt hadde.

Kan dei to klare seg gjennom apokalypsen tru?



Det aular av zombiar i denne halvannan time lange horrorsaken. Overalt finn vi døde som gjerne gomlar i seg litt levande kjøtt, og som dermed smittar vidare. 
Men som zombiar flest, så er dei ikkje så smarte at det gjer noko. Dei reagerer på lyd, men utanom det, så er det ganske så begrensa i topplokket.
Dette medfører bøtter med liksom-blod, klint utover vegger, golv og glasruter. Blodspruten står til himmels, og ein skulle vel tru at eit slikt inferno var det vel uråd å komme seg livberga fra.

Er det ein god film?

Mja.

Eg synes at zombiar skal være trege, og iallfall ikkje springe som gale berre dei ser ein levande skrott til kveldsmaten. Det som skiljer denne fra massen, er at vi ser det fra ein gamers synsvinkel og hans bruk av sosiale media. Gudane må vite om filmskaparane prøver å fortelle oss at SoMe kan være nyttig, men i det gjenomteknologiske sør-koreanske samfunnet, så vil eg anta at mobilar og internett er ein naturleg og naudsynt del av kvardagen, endatil i ein apokalypse.

Om ikkje anna, så er det ein uvant synsvinkel.

Mesteparten av handlinga føregår i små blokkleilegheiter, samt nokre utandørsscener som openbart er laga på avgrensa områder. Filmen kan neppe ha kosta allverda å produsere, men den duger som enkel og ganske tanketom underholdning.
Hvis ein liker zombiefilmar da.

Filmen er ny av året, og kan finnast på Netflix.

Nå skal eg tilbringe natta med å sjå på polsk slasher. Finkultur kan ikkje komme i store nok mengder.


Høgdepunkt: Hugs å alltid ha golfkøller klare i fall ein zombieapokalyspe skulle være rundt hjørnet.

Lavmål: Zombiar skal eigentleg kun subbe avgarde, ikkje løpe.





torsdag 12. november 2020

His House - filmomtale

 I skuggen av det spennande valget i USA forrige veke, fekk eg også høve til å få med meg den britisk/amerikanske grøssaren "His House". Den kom ut på Netflix nå i slutten av oktober, og i det minste såg traileren grei ut.
Men forventningane var ikkje altfor store; Grøsserfilmar på Netflix pleier gjerne å være dusinvare, som ikkje gir den heilt store filmopplevinga.

Skulle His House være eit unntak fra regelen?



Handling:

Vi treffer eit ungt par i Sør-Sudan, verdas yngste land, og samstundes åstad for ei rekke grufulle handlingar i form av overgrep, borgarkrig, etnisk renskning og det meste som måtte være av elendige tilstandar.
Paret, beståande av mannen Bol og kona hans, Rial, må flykte i hui og hast saman med jenta si, Nyagak, da landsbyen deira vert angripen.
Etter ei mildt sagt strabasiøs ferd har dei omsider kome seg til England, men dessverre utan Nyagak, som forsvant i Middelhavet.

Dei vert innlosjert i eit ganske så shabby husvære i utkanten av London, med ein liten pengesum fra den britiske stat kvar veke, samt strenge restiksjonar på kva dei kan gjere.
Huset, som i seg sjølv er ille nok, er beliggande i eit heller belasta strøk av byen. Kvardagsrasismen florerer og paret slit sjølvsagt med traumer etter tapet av jenta si.

Så byrjar underlege ting å skje i huset. 

Lydar til å begynne med, så utviklar det seg gradvis til stadig meir skrekkinngytande opplevingar.
Er det noko anna i huset også? Kan dei ha dratt med seg noko farleg og skummelt fra heimlandet?


Denne 93 minuttar lange saken raser ikkje avgarde i #kollosalfart, snarare tvert om. Til tider går det sakte og nesten FOR tregt. Tross alt er det snakk om stort sett berre det unge paret, med nokre få biroller og tilbakeblikk til å forklare kva som skjer.

Men joda; Det ER grøssande innimellom. Bakgrunnen i seg sjølv er fiffig nok, kor mange grøssarfilmar fra asylsøkarmiljøet har vi sett før? Her får vi eit overnaturleg element innimellom dei nitriste og grå dagane som Bol og Rial må gå igjennom. 
Og ja; Det fins scener som er creepy nok til å lage gåsehud, eit kvalitetsstempel!

Alt i alt er His House ein fin liten grøssar fra eit, iallfall for meg, nytt og originalt perspektiv.
At hovedrolleinnehavarane er britisk og nigeriansk får vi heller tåle.

Filmen kan anbefalast alle som likar gammeldagse grøssarar utan for mykje blod og gørr, men som istaden liker den litt nagande og ekle kjensla som grøssarfilmar skal gi oss.
Dette er altså ikkje ein splatterfest, ein slasher eller ein monsterfilm, men eit hyggeleg treff med den gode gamle litt småtrege og spennande grøssarsaken.
Filmen bør helst sjåast på mørke haustkveldar!

Høgdepunkt: "Rats did this?"

Lavmål: Det går ikkje akkurat på speeeeed gjennom dei 93 minuttane....








lørdag 24. oktober 2020

Kadaver - filmomtale

 Norsk horror er ikkje kvardagskost, sjølv om vi jo har gode grøssarar som Villmark og Fritt Vilt.

Eitkvart forsøk på norske skrekkfilmar bør testast ut, og nå, 22.oktober, kom "Kadaver" ut på Netflix.


Knappe 90 minuttar postapokalyptisk skrekk, eit ikkje ukjent tema innan skrekkgenren.

Handling:
Vi møter ein liten familie, som må klare seg så best dei kan etter noko som må ha vore ei atomkatastrofe ein gang i nær framtid. Det er stort sett alltid kaldt (atomvinter), og med slike værtilhøve, så er det heller skralt med maten. Byane er øydelagde, infrastruktur rasert, det fins inga form for statleg innverknad, kort sagt; Nærast anarki.

Inn i dette traurige livet dukkar det ein dag opp ein annonsør på gata. Ein hyggeleg eldre herremann fortel om ei forestilling som skal avholdast på eit hotell, og herremannen ber folk om å komme. Forutan eit minneverdig teater, så skal det endatil bli servert mat (!)

Vår vesle familie finn ut at dette vil dei være med på, forestillinga skal dei vel klare seg igjennom, maten er det viktigaste.

Den store kvelden kjem, og publikum vert varma opp med kjapp omvisning på kjøkkenet, og deretter varme rettar i ein stor sal. Der dukkar teaterdirektøren opp, og lover dei at dette skal bli ei førestilling som dei aldri vil gløyme. MEN, alle som er publikum må ha masker, slik at dei kan skiljast fra skodespelarane. Her er nemleg ALT iscenesatt, og sidan publikum vert dratt inn i førestillinga, så må ein vite kven som er kven.

Vår vesle famile synes nok at dette er ei underleg teateroppleving heilt fra byrjinga, men undringa går snart over til redsel, da den vesle jenta forsvinn fra foreldra sine, og nå skal eg ikkje røpe meir....


Stort sett alle vi treffer i filmen snakkar norsk, noko som fortel oss at dette sikkert skal forestille Norge, men det ser ikkje akkurat slik ut i det få utendørsscenene. Faktisk ser det ganske så dystert og mørkt ut, skulle nesten tru det var innspelt i..... tja.... Tsjekkia? Og det er det.
Litt fiffige CGI-effektar gjer at landskapet, dvs. byen, ser ganske så krigsherja ut, men det er inne på hotellet at alt overbeviser. 

Dette er ein film der det ytre er kanonbra. Interiør, antrekk..... alt er veldig bra. Det minna meg om ein sesong fra American Horror Story; Hotel, der det meste var mørkt og raudt.

Så, utsjånad og stilmessig er dette ei sann oppleving innan norsk film. Veldig, veldig bra!

Det som ikkje kan seiast å være i samme toppklasse er mange av replikkane som vert avlevert. Dei er like naturlege som 11-kroners myntar. Den einaste som ser skikkeleg truverdig ut når han leverer dei (altfor få) linjene han har fått tildelt, er veteran Helge Jordal som den før nemnde annonsøren på gata. Han ser ut som han meiner det han seier, medan samtlige andre lir under eit oppkonstruert manus. Eg gjer eit unntak for veslejenta Alice, ho framstår også som dyktig. Rart at den eldste og yngste i heile filmen er dei som klarer seg best.


Filmen er ikkje spesielt oppfinnsom, iallfall ikkje for oss som har sett bunkevis med skrekk fra før. Eg leser at folk samanliknar denne med The Shining, A clockwork Orange og andre store klassikarar, iallfall inspirasjonsmessig.
Jovisst er filmen grei underholdning, men for meg og alle andre skrekkfans, så visste vi sikkert kva som kom til å skje, ca. 15 minutt ut i filmen.

Og det er slett ikkje dei to nemnde klassikarane eg tenker på først, når eg skal samanlikne Kadaver med utanlandsk påverknad: Det er, foruten den nemnde sesongen med American Horror Story, også siste halvdel av sesong fire i The Walking Dead (Samt første halvdel av sesong fem).
Antrekka på ein del av dei ansatte på hotellet ser også ut til å være noko som vart til overs fra Hostel-filmane, og nå veit sjølvsagt alle korleis Kadaver også ender.


Alt i alt er dette ein grei debut fra regissør Jarand Herland, som fortjener at folk gir filmen hans ein sjanse. 


Høgdepunkt: Helge Jordal. Han burde hatt ein større rolle. Ja, og så SER alt stilig ut da. Det er da noko.

Lavmål: Replikkane fra alle andre enn Helge Jordal.















tirsdag 20. oktober 2020

TV-seriar, hausten 2020

 Tre TV-seriar er avslutta siste veka. To er nye av året, dvs. dei vart lagt ut nå i september/oktober, medan den andre var seks år gamal.

Vi tek den eldste først:


The Leftovers er basert på boka av samme navn. Det som gjorde at eg fikk snusen i denne var at Damon Lindelof stod bak, dvs. mannen bak fjorårets suverene serie om Watchmen. Etter å ha lest meg litt opp på The Leftovers, så fant eg ut at eg kunne gi denne ein sjanse. 
Sesong 1 har eg akkurat avslutta, og eg begynner på sesong 2 seinare i natt :-)

The Leftovers sesong 1 tek for seg dei som sit att etter ei verdsomspennande hending tre år tidlegare. Da forsvant to prosent av verdas befolkning, heilt sporlaust, som åndar i fillehaugen. 
Unge, gamle, menn, kvinner, barn..... Og serien tek altså for seg korleis verda blir etter ein slik katastrofe.

Vi møter eit samfunn framleis sterkt prega av det som skjedde, men som samstundes prøver å karre seg vidare. Det er oppretta eigne departement som tek seg av dei etterlatne, men forsvinninga fekk også fram ei rekkje ekle sekter. Ei av dei verste er dei kvitkledde røykarane, som nærast terroriserer småbyen til politisjef Kevin , men som ikkje kan gjerast så mykje med, det er jo religionsfridom må vite! Dei kvitkledde kan ikkje snakke saman, og kommuniserer stort sett ved å skrive små beskjedar til kvarandre, og dei utanfor sekta.

Kevins kone er blitt med i sekta, og vi får i stadige tilbakeblikk bli kjent med historia til både sekter og familiar samt at vi møter ville dyr med underleg oppførsel, og eit kobbel med ville hundar.

På overflata ser dette ut som nærast ein kva som helst slags dramaserie, men det er eit underfundig og fengslande preg over det heile. Eit eller anna mystisk og kanskje farleg kviler i bakgrunnen....

The Leftovers sesong 1 består av ti episodar på omlag 50-55 minuttar kvar. Eg likte serien ganske så bra, og gir den ein god 


Serien fikk etterkvart gode kritikkar, og spesielt sesong to og tre i så måte. Det er såleis berre til å glede seg. Den er tilgjengleg på HBO.



**********************************************************************


Serie 2:

The Haunting of Bly Manor

Forventningane var store til denne, etter den mildt sagt knallgode The Haunting of Hill House fra 2018.
Bly Manor har mange av dei same skodespelarane, men har absolutt inga tilknytning til Hill House ellers. 
Bly Manor er omtala som ein slags spøkelsesforteljing, med innlagt drama og psykologiske intriger.





Dessverre innfrir ikkje Bly Manor heilt. Der Hill House var dritskummel, så er det lite med skummel stemning i Bly Manor.
Vi vert kjent med ei middeladrande dame som vert utfordra til å komme med si spøkelsesforteljing, og det gjer ho i ti episodar. Ei ganske så lang forteljing altså.

Spøkelsesforteljinga er om den unge amerikanske guvernanta Dani, som reiser til godset Bly Manor for å sjå til to barn da foreldra deira er døde, og onkelen ikkje har tid til å fostre dei opp som han burde.
Boka som serien er basert på, er fra 1898, men handlinga er stort sett plassert i 1987, slik at det er sagt. 

På Bly Manor, eit fint og stasleg gods ute på den engelske landsbygda, går livet sin vante gang. Med skulearbeid, hagestell, matlaging, og det som ellers høyrer til. Vi vert kjent med gartnar, kokk, hushjelp som alle tilbringer mesteparten av tida si på godset.

Men det har skjedd farlige og onde ting på denne staden tidlegare, og kven veit om det ikkje heng att noko i dei lange gangane og på dei mørke lofta....for ikkje å snakke om i dammen utanfor....

Ein godt laga serie, men den er ikkje skummel nok. Dette vart for snilt og pusete. Rett nok har Dani med seg ei interessant ballast, som har alle tegn på å være interessant og skremmande, men dette vert ikkje utnytta godt nok. 
Jo, det fins nokre bø-scener her og der, men det er få av dei, og vi har heller ikkje den uhygge-stemninga som Hill House hadde.

Ein god serie, bevares, men langt fra forgjengaren sitt nivå. Håpar på meir skrekk og gru i neste "The Haunting of....."
Serien er tilgjengleg på Netflix, og kvar episode er også her på ca. 50-55 minutt.


*************************************************************************



Serie 3: 

Lovecraft Country.


Haustens mest opphausa serie må ha vore denne horror-saken fra HBO. Mykje omtala, og ein påkosta høgkvalitetsserie er det.
Eg håpa den skulle være i same meisterklasse som fjorårets Watchmen, men så bra var den ikkje.
God, men ikkje så god.

Bakteppet for Lovecraft Country er, ikkje uventa, skrekkuniverset til forfattaren HP Lovecraft. Han skreiv banebrytande skrekk og fantasy-fortellingar på 1920 og 1930 talet, men det som nok er det mest skrekkinngytande med han nå i ettertid, er hans rasistiske haldningar.

HP Lovecraft vaks opp i eit rasedelt USA, og forteljingane hans ber ofte preg av dette, og det får vi sjå til gangs i denne serien.

Vi møter Atticus Freeman, ein farga veteran fra Koreakrigen i 1950-talets Chicago.
Kanskje skulle vi tru at sidan Chicago er i nord, så var det ikkje rasisme der? Ikkje ifølge denne serien. Afroamerikanarane vart henvist til eigne bydelar, dei fekk dårlegare betalte jobbar, lågare levestandard og eit generelt mindre behagleg liv.
Atticus må på leit etter sin forsvunne far, og med seg på reisa får han onkelen sin, som lagar "Trygge reiseruter for negrar" i hefteform (Safe travel for negroes), slik at dei farga ikkje skal havne bort i dei mest rasistiske strøka i USA.

På turen treffer vi ufyslig rike kvite, som leflar med det overnaturlege, og som faktisk ser ut til å hjelpe dei farga reisande fra "white-trash" som dukkar opp.
Vi møter ekte monster, med mange tenner, auge og tunger, gjerne med appetitt på det nemnde "white-trash"-kjøttet.
Og ikkje minst treffer vi det som ER monster; Kvite rasistar.

Sjølv om handlinga er lagt til 1950-talet, så kjennes det ubehagleg nært ut, med tanke på korleis tilstand USA befinn seg i, med ein bortimot fascistpresident, som knapt veit fram og bak på.... ja... det meste.

Her har Lovecraft Country mykje til felles med Watchmen fra i fjor, den ekle rasismen som gjennomsyrer USA i stadig større grad, alt takka være ein komplett idiot av ein president.


Lovecraft Country er ikkje ein lett serie, men den er av svært høg kvalitet. Den har med rette fått gode kritikkar. Eg håpar vi får ein sesong to også.
Serien består av ti episodar, kvar på ca. 55-60 minutt, og er som sagt å finne på HBO.



Eg likte iallfall serien såpass bra at den får 













søndag 11. oktober 2020

Topptrimmen 2020 - 2022: Sippelhaugnosi

 Det er langtfra kvar seinhaust ein kan ta barmarkstur i norsk fjellheim, men når høvet byr seg på ein fin søndag, nesten midt i oktober....kvifor la sjansen gå fra seg?
Eigentleg var Topptrimambisjonane lagt i hiet for vinteren, men da nysnøen på Sippelhaugnosi var smelta vekk i solskinnet, så avtala vi på kort varsel eit forsøk.
Denne fint beliggande toppen på den såkalla sørsida av Lustrafjorden, ikkje så langt fra grensa til Årdal er ikkje så høg, kun 1251 moh.
Vi kunne gått tre andre toppar også, men dei er alle på over 1400, og Greineggi er jo på over 1800 moh, lengst nord i Breheimen, så den var heilt uaktuell.

Det måtte bli Sippelhaugnosi.

Som tenkt, så gjort.

Topptur nr. sju i denne bolken vart avtalt med reise heimefra kl. 0900. 

Ankomst Kroken, og parkering rett ovanfor Munthehuset, altså ikkje så altfor høgt over havnivå. Stien går i byrjinga litt bratt opp til det som må ha vore ein vårstøl i gamle dagar, Vassløysa heiter den. Denne stølen er på dryge 300 moh. Det var ca. halvanna km. opp dit, og sjølv om det var oktober, så var det ikkje problem å få opp varmen. 
Ein liten drikkepause, før vi gjekk vidare opp til fjellstølen(?) Sippelhaug på ca. 930 moh. 
Stien opp dit må seiast å være god. Det er antaglegvis lite husdyr som held til i dette området nå, såg ikkje spor av slikt før vi passerte Sippelhaug.
Det vi derimot såg var ein heil del døde lemen, samt nokre ivrige levande artsfrender som pilte fort avgarde etterkvart som følget kom pustande og pesande oppover bratta. 


Stølen Sippelhaug vart nådd etter ca. 4,0 km. og vi tok ein liten omveg, dvs. vi følgde merkinga fra den gang Surnasetnosi var med i Topptrimmen for 10-12 år sidan. Men også denne stien førde oss bort til brua over elva til foten av Sippelhaugnosi.

Framleis var det merka sti, men etter stølen var det slutt på den.
Dog var det rydda eit slags spor i einerkrattet oppover, og den var veldig grei å følge. Da vi nærma oss 5 km. gange og nesten opp på 1200 moh, så såg vi også nokre enkle vardar som var satt opp, samt at det heilt oppe på platået var nokre små restar av nysnøen. Det var fotspor i den, og toppunkt, som sjølvsagt var eit stykke innover og gå, var eigentleg lett å finne. Den raude postkassen såg vi på nokre hundre meters avstand, og vi lurde på om det var ein slags vimpel på varden. På avstand såg det nemleg slik ut. Da vi kom nærare, så oppdaga vi kva det var.... :-)

Det var definitivt ingen sommartemperatur, men eg har vore på toppar i juli månad med adskillig lågare temp. Det at to av oss gjekk i shorts heile vegen, fortel om kor grei varme det var. 
Litt kjølig vind på toppen var det jo, men herrefred; kalenderen viser nesten midt i oktober!

Klesskifte, kortklypping, signatur i boka, og dei obligatoriske meldingane om at vi var komne trygt opp, samt bildetaking med fjellfiar og greier, før det bar nedover att.

Vi tok oss ein liten matbit på Sippelhaug att, der ein venleg sjel hadde satt opp ein fin benk som vi tjuvlånte til formålet.
Framleis flott vær, lemen som pilte omkring, og brunstige hjortar som brøla på andre sida av den ville og trange Krokadalen.

Det fins verre måtar å tilbringe søndagen på.

Da vi var komne over brua, så tok vi ein litt anna veg ned til det før omtala krysset til Surnasetnosi. Her har antaglegvis nokre driftige menneske lagt litt flid i å bygge trapper i betong, noko som sikkert har vore ein tung jobb vil eg tru. Det såg ut som det hadde gått eit ras her for nokre år sidan, og at stien nå var utbetra. Veldig bra jobba, uansett kven som har gjort det!

Ned mot Vassløysa byrja sjølvsagt knea å klage, som vanleg. Til alt hell er stien her av god kvalitet, og slyngar seg i svingar nedover. Den verste biten var faktisk den nederste.

Etter fem timar og 20 minuttar var vi nede ved bilen. Vi brukte to timar og 50 minuttar opp, og det var eigentleg eit greit tempo. Ein halvtime med mat og pausar høyrer også med.
Totalt vart det 11,8 km. og 1264 høgdemeter.

Sippelhaugnosi er ein middels krevande topp, med god sti, og som er lett å finne fram til. I dette krevjande terrenget er det heilt naudsynt å finne stien heilt nedanfra vegen, og den finn du når du ser skiltet Vassløysa. Følg den, og derfra skal du på skrå oppover , og du må for all del finne stien fra Vassløysa. Går du rett inn dalen her, så vil det bli svært tungt å ta seg fram. 

Vi var ca. nr. 90 av topptrimmarane som hadde vore her, så kor mange som har nytte av denne posten skal være usagt, men vi var iallfall samde om at det hadde vore ein fin tur.

Luster leverer fjellvarene, også i oktober!


Bilder: 







Første pause på Vassløysa.


På veg opp, og vi ser bort på Sippelhaugnosi og stølen Sippelhaug.


På Sippelhaug kunne vi sjå nesten heim!


Her er vi komne opp på platået, og herfra såg vi toppunktet.



Den "vimpelen" som vi trudde det var, viste seg altså å være noko heilt anna.




Ikkje det store utsynet mot fjella i Jotunheimen denne søndagen, men ein mektig fjellheim er det uansett.





Lengst inne i Krokadalen ligg det faktisk enda ein støl. Noko seier meg at denne kanskje ikkje er besøkt kvar dag?



Ned att mot Kinsedalen.





Heimover mot platået på Sippelhaugnosi.





Og som vanleg må ein ha med eit utsiktsbilde over fjorden.



















mandag 28. september 2020

Topptrimmen 2020 - 2022: Grøndalseggi

 Fra kjøkkenglaset mitt har eg sett opp på toppen Grøndalseggi mang ein gang. Litt anonymt plassert midt mellom dei meir markerte og 200 meter høgare toppane Asbjørnsnosi og Hest. Dei to 1600++ har eg besøkt nokre ganger, men altså aldri lillebroren midt i mellom.

Men i dag, mandag 28.9.2020 vart det altså høve til det.

Grøndalseggi er min topp nr. 6 i denne versjonen av Topptrimmen, slik at eg har berre att 4 toppar til dei to siste åra. Hvis vi ikkje rekk enda ein til i høst da....

Kl. 0921 satte eg på Strava på mobilen, og vi la i veg. Topptrimkortet seier at det  kan forventast tre timar for å komme opp, og det var like greit å komme seg avgarde, så tidleg mørkt som det blir nå. 
Eit strålande vær, klar himmel, vindstille, fint og mildt... ein ypperleg dag for topptur.
"Heldig med været"? Nei, vi er ikkje heldige. Vi planlegg å gå på dagar som ER fine.

Dette området er blitt populært for laussnøkøyring om vinteren, og det er mange som går toppturar til Hest, med startpunkt fra dammen i Leirdalen. Derfor er det satt opp eit stort skilt med "HEST" på, og det er laga til ein forholdsvis god plass for parkering.

Her oppe er vi alt komne på ca. 480 moh, og det er såleis under 1000 høgdemeter til toppen av Grøndalseggi, 1423 moh.

Det er viktig å finne stien no på sommarstid, og dersom ein følgjer med bittelite grann, så finn ein stien rett til høgre for eit teknisk betongbygg som eg trur Statkraft har satt opp i si tid. Stien er eit must å følge, for den første kilometern oppover vil ellers berre bli supertraisg å gå, her i kronglete småskog.

Stien følgde vi opp til den einslege hytta på Skaret, ca. 1,2 km og 280 høgdemeter.
Her kjem vi over tregrensa, og medan det går merka sti mot Hest, så fant vi ikkje snurten av merking mot Grøndalseggi. Men med GPS og kart på plass, så gikk det rimeleg greit likevel. Det var eigentleg berre å gå rett opp. Litt storur her og der, men stort sett eit greit terreng. 

Vi kom opp på ryggen av fjellet Gråmerri etter 2,8 km og på kote 1160. Her drog vi svakt mot høgre, og terrenget var veldig behagleg å ferdast i. Lett fjellterreng, med godt underlag, og nå heller ikkje så bratt.
Fra 3,7 km. og 1300 moh, så byrja det bratte ein smule til att, og vi måtte krysse nokre snøfenner, som heimefra ser ganske så små og greie ut, men som etter ein lang sommar var veldig harde og litt krøkkete å komme seg over. Forholdsvis bratte var dei også, men med gode sko, og ikkje minst: Gangstavar, så gikk det veldig ok.

På toppen, som ikkje er markert, måtte vi som vanleg surre ein smule rundt om før vi fant posten. Her var det ikkje noko varde, staur eller liknande. Eit spedt forsøk på ein primitiv varde 50 meter før, var det næraste vi kom på ei slags markering av toppunkt.

Her oppe var det ein kjølig vind, noko som slett ikkje kunne være uventa, så seint på året, og i dette terrenget. Her er det værhardt, med store dalføre og brear rundt om.
Fin utsikt ned att til Veitastrondi, og sjølvsagt mot både Hest og Asbjørnsnosi, som ser ganske så anleis ut når ein er komen opp hit :-)

Klipp i kortet, navnetrekk i boka (som nr. 91), ein matbit, og så var det til å komme seg nedatt.
Fin utsikt, om enn svært disig etterkvart, ein naturleg reaksjon på at sola dampa vekk morgontåka nede på fjordnivået. 

Vi følgde spora ned att, og hadde berre nokre få avvik.

To og ein halv time opp, på ein dag da beina var blytunge var eg eigentleg godt nøgd med, og ein time og 50 minutt nedatt.
Totalt 8,66 km og 966 høgdemeter, dvs. vesentleg kortare enn t.d. Bolstadnosi fra forrige helg, som var ei mil lengre, og som også gav oss 250 fleire høgdemeter. 

Grøndalseggi er ein forholdsvis enkel og grei topp å nå. Dette er ein typisk ettermiddagstur, som normalt trente folk kan ta etter arbeid på ein sommardag. På denne tid av året derimot: Not so much.

Så; da får vi sjå om det vert sesongpause...


Bilder:



Grøndalseggi ser vi heimefra. Vi gikk over den kvite stripa med snø midt på bildet, og da var vi ganske så nær toppunkt.

Kraftutbygging er kontroversielt i våre dagar. Når Leirdøla vart utbygd på 1970-talet var det derimot ikkje mange kritiske røyster å høyre. Forståeleg med dei store flaumplagene som var.


Litt utsiktsbilder høyrer med på ein slik fin dag! Her ned mot vatnet og Leirdalen nedanfor.


Nokre meter forbi toppunkt såg vi nedatt på Veitastrondi, og det fortjente sjølvsagt eit bilde.


Hest ser unektleg litt anleis ut herfra.



For ikkje å snakke om Asbjørnsnosi.


Og som vanlig: "I can see my house from here"










lørdag 19. september 2020

Topptrimmen 2020 - 2022: Bolstadnosi / Hjerseggnosi

 Ein værmessig skral siste halvdel av august og ditto første halvdel av september har bremsa aktiviteten på Topptrimfronten betraktleg. Kombinert med eit dårleg kne, så har det blitt ein doven høst så langt. MEEEEEEN, også i oktober kan det være fint vær, så kven veit om vi ikkje kan ta ein tur eller to til før vinterdvalen senkar seg?

Laurdag 19.9.2020 var det meldt strålande vær, og da var det vel ingen grunn til å vente lenger? OK, kneet var framleis ikkje bra, men med voltarol, Ibux, Paracet og støttebandasje, så fekk ein prøve. 
Bolstadnosi var utsett som neste topp, beliggande rett over Skjolden 923 moh. Dette vart min femte topp i denne bolken.
Denne toppen vert også kalla Hjerseggnosi, men sidan det står Bolstadnosi i Luster Turlag sitt program, så brukar eg den betegninga heretter. Dessutan er det litt lettare å skrive :-)

Vi var tre stk som la i veg, og utgangspunktet vart parkeringsplassen nedanfor Heltne, Skjolden. Vi vurderte også å starte fra Yttri i Fortun, som nok hadde vorte litt kortare, men sidan ein av oss ikkje hadde gått fra Heltne før, så valde vi denne løysinga, og det var sikkert greit nok.

Vi gikk i roleg tempo opp traktorvegen til den nå fraflytta fjellgarden Rebni. Den er holdt rimeleg godt ved like, og kan mellom anna by på ganske så flott utsyn nedover mot fjorden.
Derfra stig det noko brattare til stølen Rebnisli, der vi tok ein liten drikkepause i finværet.
Vi var no komne opp på 580 moh, og gikk fra ATV-veg, over til sti i småskog.

Det var ein ganske så god sti opp mot neste støl, Skori, 850 moh, og sidan eg var der sist, for fem år sidan, så var det laga til mange fine steintrapper. Det er vel steinbyggarane fra Nepal som har vore og gjort ein god jobb vil eg tru? Veldig fint var det iallfall, og det letta unektleg turen merkbart.

Ny drikkepause på Skori, før vi tok sørover mot toppunktet. Vi fant ein sti, med noko gamal merking her og der, og etter litt konferering med kart og GPS fant vi ein grei trase bort mot det som skulle være toppunkt.

Utsynet mot Jotunheimen var mest magisk denne klare haustdagen. Vindstille, 15 grader og sol....jo dette gikk an....
Det som derimot var ganske så kjedeleg var at vi måtte gå nedatt til posten, som var plassert heilt utpå kanten. Høgste punkt var 1079 moh, slik at vi måtte ned ca. 150 høgdemeter. Vel, slik er nå posten plassert, så det er ikkje noko å sutre over i ettertid. Akkurat der og da, så var det imidlertid ikkje særleg poppis.

Utsynet fra posten var storslagent. Til tross for den heller beskjedne høgda over fjorden, så var utsikta evna til å ta pusten fra folk. Mildt sagt bratt ned att til Skjolden, og klar sikt ut mot Solvornsnipa nokre mil uti fjorden.
Her var vel også den einaste gangen vi kjende eit svakt vinddrag, kanskje ikkje så rart på denne værharde plassen. Vi bestemde oss for å rusle ned att mot Skori for ein matbit lenger nede i hogget.

Det var greit å følge Stravaspora ned, eller rettare; opp att, mot ein varde på ca. 1070 moh. Eg trur det er første gang eg har gått så mykje NED mot ein TOPP, og deretter OPP att for å komme NED.
Vi møtte nokre sauer, såg eit par andre personar, som openbart hadde vore for å sjå på utsikta. Fra Skori går stien nemleg ut til det som må være eit høgt stup med dertilhøyrande utsyn. Der var ikkje vi utpå, men med ein liten avstikker, så kunne vi glatt ha kikka nokre hundre meter rett ned vi også.

Fra Skori og ned var knea byrja å verke som ville helsike igjen. Dei bratte bakkane nedover blir ikkje bedre med åra. Til alt hell var det kun i dei aller brattaste partia det var skikkeleg plagsomt, men har ein sagt A, så får ein sei B,C og D også.


Heile turen vart på 18,5 km og over 1200 høgdemeter. Dvs. at det vart adskillig lengre og fleire høgdemeter enn eg trudde på førehand. Kanskje kunne vi spart oss nokre meter, både horisontalt og vertikalt om vi hadde gått fra Yttri, men det betyr ikkje noko. Det var ein ganske så grei tur, i fin temperatur, med byrjande haustfargar og oppsummert så trur vi kan sei oss godt nøgde med dagen. 
Eg var nr. 192 som skreiv meg inn i boka, så svært mange topptrimmarar har allereie vore der.

Ein fin dag i Lustrafjelli!

Bilder:


Ein kan ikkje klage på utsynet på slike dagar... Her ser vi nedatt i Mørkridsdalen ca 1000 m under oss.


Fint utsyn fra toppunkt. Som altså ikkje var det høgaste punktet på ruta :-)





"Det e ein strålande dag.....!"




Mot Hurrungane.


Mellom Bolstadnosi og Skori. Vi ser inn mot Harbardsbreen. Trur eg.



Grei sti fra Skori.



Rebnisli. Ein turpost er satt opp her, og hit er det sikkert mange fra Skjolden som tek seg ein fin trimtur.



Fjellgarden Rebni er fraflytta i 2020, men vert halden rimeleg godt vedlike. Veldig bra!















fredag 18. september 2020

"Cuties" - filmomtale

 Ein av landets mest omtale politikarar siste åra, Sylvi Listhaug, har ikkje vore på førstesidene sidan mandag, og måtte derfor finne på eit sprell for å havne der igjen.
Kva fant ho på denne gang? Jo, eit utspel om at Netflix måtte fjerne den franske filmen "Cuties", fordi den visstnok kan trigge pedofili.

Det var berre eit (stort) problem; Listhaug hadde ikkje sett filmen.....

Men det har eg gjort, nå i kveld. Enda eg ikkje har eit snev av pedointeresse i det heile tatt. Så; kva var dette halvanna time lange franske dramaet for noko? And beware for den norske tittelen: "Søtnoser"










Handling:
Vi møter Amy, ei 11 år gamal jente med bakgrunn fra Senegal. Ho bur saman med familien i eit av Paris sine meir slitne bydelar. Eller; Ikkje heile familen da, for pappa er nemleg heime i Senegal for å hente seg ei kone til. Som om det ikkje er nok med ei.
Fram til da er Amy med bl.a. tante på religiøse møter, der det kun er damer/jenter som har lov til å være til stades. Det vert predikert eit konservativt og kvinneundertrykkande syn, basert på deira tru, islam. Kvinnen skal som kjent være mannen underdaning iflg. gamle religiøse bøker, skrevne av menn, for menn, i ei kvinnediskriminerande tid. 
11-åringen finn møta gudsjammerleg (tog du `an) kjedlege, nesten som eikvar middels gudstjeneste altså, om det enn er gud eller allah som er fokus.

I dette nitriste livet oppdagar ho brått ein dansande, jamnaldrande jentegjeng. Ho vert fascinert av deira "frie" levemåte, dvs. at dei kan gjere som dei vil, utan å bry seg om straff fra fromme, gudfryktige vaksne.
Amy får sjølvsagt bli med i dansegjengen (omsider), og dei skal øve til ein konkurranse. 
Det å gå inn i eit slikt frilynt miljø er ikkje problemfritt når ein kjem fra ein djupt religiøs bakgrunn, og det bikkar over i det stikk motsatte da dei unge jentene omsider skal opptre, og vise kva dei har øvd på...

I minimale antrekk, og med mildt sagt utfordrande danseprogram, så forstår vi, og alle andre som faktisk har sett filmen, at det er samfunnets seksualisering av unge jenter som er filmskaparens poeng her.
Regissøren, som er 35 år gamal, kvinne og med sengalsk/fransk bakgrunn, har ikkje noko ønske om å framstille 11/12 år gamle jenter som ... ja...objekt.... Tvert om kjem ho med ramsalt kritikk av at samfunnet har godtatt slik framstilling.

Og DET, Sylvi Listhaug, hadde du KANSKJE forstått om du hadde brukt halvanna time av ditt liv til å sjå denne dramasaken. Kven veit, kanskje du endatil hadde endra syn, for filmen er også kritisk til det konservative muslimske miljøet, og det er da eit budskap du liker.


Vel.

For ein som ikkje hadde sett denne filmen mot betaling ellers, så var det ikkje akkurat dei mest givande 90 minuttar eg har opplevd. Eg burde heller fortsett lesinga av bok nr. 1 i Game of Thrones, men kan ein ekstra visning være med på å irritere ein av våre mest profilerte politikarar, so be it. Og den pedonissen som finn ein smule glede i å pløyge seg gjennom 90 minuttar fransk, muslimsk familedrama fra fattigstrøket utanfor Paris; Du treng lege. Fort.
Dette var like pirrande som ei rotfylling.

Kva var bra?
Tja, dei unge skodespelarane er dyktige. Noko seier meg at dei er litt eldre enn dei gir seg ut for å være, men uansett gjer dei ein god jobb.

Kva var skralt?
Fransk forstadsdrama fra fattige muslimske miljø er liksom ikkje heilt mi greie....
NEVER again.

Terningkast? Tja, dei unge skodespelarane er flinke, men igjen; Dette er ikkje min tekopp.

Velbekomme.